تحقیق با موضوع حاشیه نشینی، تحقیقات اجتماعی، علوم اجتماعی

کاملاً متعلق و متمایل نمی داند (مثنوی، عطاء  الله ) .
13- مسکن غیرقابل اطمینان در قبال حوادث طبیعی
بسیاری از افراد در  این مناطق، خانه سازی بر اساس اصول استاندارد ندارند و لذا اکثر این
 خانه ها در قبال حوادث طبیعی مانند زلزله و توفان هیچ مصونیتی ایجاد نمی کنند. شهرک های این مناطق با مواد و مصالح کم دوام و برخی جاها زاغه نشینی است. همچنین ساخت و ساز در  ابعاد کوچک و غیر استاندارد.
14- پیامدهای روانشناختی
پریشانی، بی هویتی(نداشتن هویت می تواند به نوعی افراد را نسبت به پیرامون خود بی توجه کند و برای کسب آن و دست یابی به یک پایگاه اجتماعی که از طریق آن خود را به اجتماع شهر نشینی نزدیک کند دست به هر کاری که آنان را از نظر مالی تامین کند، می زنند). (غلامرضا شهریاری).
15- پیامدها برای مدیریت شهری
درجه بالای ریسک بی ثباتی محیط کسب و کار برای مدیران، تحمیل هزینه های پیش بینی نشده و سنگین بر مدیریت شهری، تحمیل تغییرات ناخواسته در برنامه ریزی های کلان.
16- توسعه آثار منفی زیست محیطی و عقب ماندن از توسعه پایدار.
17- بلا استفاده مانده بخشی از سرمایه گذاری ناشی از ساخت و ساز به دلیل عدم وجود امکانات و تاسیسات زیربنایی.
18- افزایش روند جذب در حاشیه های شهری علیرغم وجود معضلات انباشته قبلی (مهدی دهقان).
19- ضرورت ترجیح نظام توزیع متعادل بر رونق اقتصادی.
20- انجام رشد اقتصادی به موازات توزیع غیرمتمرکز آن( سید سعید زاهد).

2-15. پیشینه تحقیق
پیرامون مساله مورد بررسی یعنی عوامل موثر در شکل گیری حاشیه نشینی در پژوهش حاضر، تعدادی از مطالعات انجام شده توسط دیگران که در دست رس بود، به طور خلاصه در این قسمت بررسی و مرور شده و برای سهولت در انجام کار به دو دسته تحقیقات داخلی و خارجی تقسیم شده اند.
2-15-1. تحقیقات داخلی انجام شده
مطالعات متعددی در ایران نیز بر روی حاشیه نشینی و سکونت گاه های غیر رسمی انجام شده است که برگرفته شده از دیدگاه های مورد اشاره بوده اند.
در سال 1343 وزارت آبادانی و مسکن (مدیریت امور اجتماعی) بررسی های مورد چندی را درباره وضع حاشیه نشینان شهرهای تهران، آبادان، همدان، مشهد، کرمانشاه، اهواز و بندرعباس آغاز کرد. این مطالعات حاصل ماموریت های اداری کارشناسان بود که به رغم محدودیت های اجرایی، نبود امکانات و تسهیلات لازم برای بررسی، و حساسیت های سیاسی، فقط توانستند تصاویری هر چند توصیفی از وضع زندگی آلونک نشینان، زاغه نشینان و حلبی آبادها ارایه کنند. این مطالعات موردی فقط بیان توصیفی از مشکل حاشیه نشینی بود که برای نخستین بار در محافل کارشناسان، برنامه ریزان و مدیران اجرایی مطرح می شد.
در سال 1350 مدیریت بهداشت و رفاه اجتماعی سازمان برنامه و بودجه بر روی وضعیت اقتصادی و اجتماعی حاشیه نشینان مطالعاتی را آغاز نمود و نتایج آن تحت عنوان « گزارش برنامه عمران و رفاه حاشیه نشینان شهری» منتشر گردید. محدوده جغرافیایی و شهری آن طرح، 14 شهر بزرگ کشور (با بیش از یکصد هزار نفر جمعیت) بود. اجرای این طرح، علاوه بر شناسایی مسائل حاشیه نشینان، اقدامی در خصوص تجهیز و توسعه بخش مطالعات جامعه شناسی شهری مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی نیز به شمار می رفت.این طرح فقط در شهرهای بندرعباس، اهواز، بوشهر، همدان، کرمانشاه و تهران ( در مراحل مقدماتی) اجرا شد و نتایج مطالعات و بررسیها به صورت جزوه انتشار یافت.در نیمه دوم سال 1350 موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران بنا به درخواست سازمان برنامه و بودجه، طرح گسترده ای برای مطالعه حاشیه نشینی در کشور آغاز کرد. محدوده جغرافیایی این طرح، 14 شهر بزرگ کشور (بیش از یکصد هزار نفر) بود. اجرای این طرح، علاوه بر شناسایی مسائل حاشیه نشینان، اقدامی در خصوص تجهیز و توسعه بخش مطالعات جامعه شناسی شهری موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی نیز بود. این طرح فقط در شهرهای تهران، بندرعباس، همدان، کرمانشاه، بوشهر و اهواز تهیه شد و نتایج مطالعات و بررسی ها بصورت نشریاتی فقط برای چند شهر انتشار یافت.
مطالعات گروه توسعه اجتماعی جوامع ویژه (جوامع حاشیه نشین، عشایری و خوش نشینان روستایی) در برنامه پنجم عمران در سال 1351 با ارزیابی طرح های قبلی خانه سازی و عمران جوامع یاد شده، دیدگاهی نو درباره توسعه و عمران جوامع محروم ارایه کرد.زاهد زاهدانی در سال 1355 بنا به درخواست برنامه و بودجه به بررسی اجمالی حاشیه نشینان شهر کرمان پرداخت.
از دیگر مطالعات انجام شده قبل از انقلاب می توان به مطالعات مربوط به حاشیه نشینان شیراز، آلونک های شهرآرا، آلونک نشینان سلسبیل شمالی، ساکنان تپه هگمتانه- حیطه قائنی ها نام برد. در سال 1355 شکوئی کتابی تحت عنوان حاشیه نشینان شهری به چاپ رساند و در این کتاب به بیان ویژگی های حاشیه نشینان و مشکلات آنان اشاره نمود.
دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در سال 1358 در مطالعه مقدماتی درباره زور آباد کرج علل گسترس زورآبادها را، افزایش درآمد نفت در سال های 53 – 52 و تشدید وابستگی ها و پیدایش اختلاف فاحش میان روستا و شهر در زمینه های مختلف می دانددانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در سال 1358 در گزارش طرح تحقیقاتی خود به بررسی خوش نشینان سیستان پرداخت. در این گزارش شرایط اقلیمی و کمبود آب و خشک شدن رودخانه هیرمند انگیزه مهاجرت بوده و مهاجرتها بیشتر بخاطر یافتن کار بوده استاز دیگر مطالعات می توان به حاشیه نشینان و خانه های ارزان قی
مت انتشارات دانشگاه تبریز از دکتر حسین شکویی اشاره نمود که در رابطه با شکل گیری سکونت گاه های غیررسمی در شهر و علل توسعه زاغه ها و طبقه بندی زاغه های شهری می باشد. همچنین فرهنگ مناطق حاشیه نشینی و طبقه بندی آنان از جهات فیزیکی را مورد بحث قرار داده است.زنده دل در سال 1361 در کتاب خود به عنوان حاشیه نشینی، خصیصه های عمده آن را ذکر می کند و حاشیه نشینی را تنها به فرم مسکن یا موقعیت جغرافیایی محل سکونت مربوط نمی داند، بلکه معتقد است حاشیه نشینان از نظر اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی نیز با دخالت نه شهری و نه روستایی دست به گریبان هستند.دفتر مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران در سال 1362 در تحقیقی به بررسی حاشیه نشینی و حلبی آبادها در تهران پرداخت.در سال 1366 حسین زاده دلیر طرحی تحقیقاتی تحت عنوان « حاشیه نشینان تبریز» به انجام رسانید که در این تحقیق حاشیه نشینان تبریز را مورد مطالعه قرار داده و نتایج آن توسط دانشگاه تبریز منتشر گردید.
بابائی پور در سال 1366 در مطالعه ای که برای سازمان برنامه و بودجه همدان انجام داد به بررسی مسائل حاشیه نشینان همدان پرداخت. وی معتقد است حاشیه نشینان عموماً مهاجرین روستایی هستند که در خارج از محدوده شهر و بدون مجوز نقشه ساختمانی اقدام به احداث ساختمان می نمایند و از تسهیلات شهری بی بهره اند.در سال 1366 اکبری در گزارشی که برای سازمان برنامه و بودجه استان سیستان و بلوچستان تهیه کرد، علل و چگونگی گسترش حاشیه نشینی در شهر زابل را در نیم قرن اخیر تغییرات و دگرگونی ها در نظام حاکم بر زراعت و کشاورزی در منطقه می داند که باعث مهاجرت روستائیان به حاشیه شهر شده است.در سال 1369 عطائیان و موسوی و نبات چیان در یک طرح تحقیقاتی به بررسی حاشیه نشینی در شهر زنجان پرداختند و در آن تاریخچه شهرنشینی را مورد بررسی قرار دادند. آنها حاشیه نشینی را یک پدیده اجتماعی و اقتصادی در شهر زنجان می دانند.دفتر مطالعات اقتصادی و اجتماعی استانداری کردستان در سال 1369 در یک گزارش به بررسی حاشیه نشیان تفتان سنندج پرداخت و حاشیه نشینی سنندج را معلول نابسامانی های متعدد و مزمن اقتصادی اجتماعی می داند و دوای اصلی جلوگیری از حاشیه نشینی را حرکت مدون بلند مدت در سطح ملی و منطقه ای می داند.زاهد زاهدانی در سال 1369 کتابی تحت عنوان حاشیه نشینی توسط انتشارات دانشگاه شیراز منتشر و تألیف نمود. این کتاب دارای سه بخش است. بخش اول طرح مسئله بخش دوم حاشیه نشینی در ایران، بخش سوم راه حل های رفع پدیده حاشیه نشینی را مطرح می کند.وی مفهوم حاشیه نشین را به معنای اعم تمام کسانی می داند که در محدوده اقتصادی شهر ساکن هستند ولی جذب نظام اقتصادی شهر نشده اند، جاذبه شهر و رفاه شهری، این افراد را از زادگاه خویش کند و به سوی قطب های صنعتی و بازارهای کار می کشد و اکثرا مهاجرین روستائی هستند که به منظور گذران بهتر زندگی راهی شهرها می شود.
پیران مطالعات بی شماری بر روی مسکن نابهنجار و سکونت گاه های غیر رسمی داشته است. ایشان در شماره های 3، 4 و 5 اطلاعات سیاسی و اقتصادی در سال 66 ابتدا به شهرنشینی شتابان و ناهمگون اشاره نموده و به مباحثی بسیار جالب در رابطه با زمینه های تاریخی پیدایش مسکن ناهنجار در ایران و جهان سوم پرداخته و در شماره های بعدی در سال 67، آلونک نشینی در تهران را مورد بررسی قرار داده است که در این ارتباط ضمن تشریح کامل مسائل، به مشکلات آلونک نشینان مناطق 2، 4، 8، 10، 15، 16 و 20 شهرداری تهران که حدود 000،8 نفر در آن زمان بودند، پرداخت. در این پژوهش مسائل مختلف اجتماعی، اقتصادی و کالبدی آلونک نشینان مورد شناسایی قرار گرفته و با تحلیل مسکن نابهنجار، راه حل هائی جهت بهبود وضعیت این مناطق خصوصا در بعد مسکن ارائه گردید. وی معتقد است در بررسی مسکن و نوع مشاغل آسیب های اجتماعی و جرم و … توجه کرد.از سال 1372 تحقیقی به نام حاشیه نشینی در ایران: علل و راه حل ها، توسط مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی ایران شروع شد. در گزارش مرحله اول این پژوهش، فشرده ای از وضعیت اسکان غیر رسمی در جهان و آخرین رویکردها به آن، گزارشی از میزگرد بر پا شده در مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری درباره حاشیه نشینی و چکیده بخشی از تحقیقات انجام شده در این مورد ارائه گردید. در این گزارش آمده که حاشیه نشینان در غیاب برنامه ریزان، خود برای خود برنامه ریزی می کنند. این مطالعات نشان داد که دو کاستی اساسی در نظام برنامه ریزی فضائی کشورهای توسعه یابنده، عللی اساسی برای تبلور پدیده اسکان غیر رسمی، به شکل موجود آن، در این کشورهاست:
–  عدم توجه به توان و نیازهای بخش عمده ای از ساکنان شهرها (کم درآمدها) در برنامه ریزی و طرح ریزی کالبدی
–  عدم توجه به ضرورت قرار گرفتن برنامه ریزی شهری در چارچوب برنامه ریزی منطقه ای گزارش مرحله دوم (سال 1373) با نام چهره نمائی آبادی های پیرامون ده شهر (اراک، اصفهان، اهواز، بندرعباس، تبریز، تهران، زاهدان، شیراز، مراغه و مشهد) برای شناسادن ابعاد اسکان غیر رسمی در پیرامون شهرهای کوچک و بزرگ ایران بود. این بررسی نشان داد:
–  تمام شهرهای مذکور پس از اعمال قواعد طرح های جامع، دچار رشد شتابان جمعیت در آبادی های پیرامونی گشته اند.
–  پدیده اسکان غیر رسمی همچون موجی از مرکز شهرها به پیرامون آنها گسترش می یابد
–  سکونت گاه های غیر رسمی، حتی در کلان شهر تهران، از شعاع 30 کیلومتری از مرکز فراتر نمی روند. در حالی که شهرهای اقماری برای میان درآمدها، با فاصله ا
ی بیشتر از این هم احداث می شوند. این امر توجه به برنامه ریزی برای اسکان کم درآمدها را در حریم شهر و نزدیک محل اشتغال، گوشزد می نماید.نتایج این گزارش، لزوم توجه به محتوی برنامه ریزی های کالبدی و نیز ضرورت دگرگونی نظام برنامه ریزی فضائی را برای جلوگیری از غلبه اسکان غیر رسمی بر شهرسازی رسمی آشکار کرد. گزارش مرحله سوم تحت عنوان پویایی زندگی در اسکان غیر رسمی تهیه شد که بدنبال شناسایی خصایص اجتماعی، اقتصادی و مسکن خانوارهای ساکن در چند سکونت گاه غیر رسمی اطراف تهران بوده است.
در گزارش مرحله چهارم (1373) با نام برنامه ریزی توسعه، برنامه ریزی کالبدی و اسکان غیررسمی، حاصل مطالعات مراحل قبل برای رابطه اسکان غیر رسمی با برنامه ریزی توسعه و کالبدی، با توجه اصلی به کاستی های نظام برنامه ریزی کالبدی در کشورهای توسعه یابنده و ایران ارائه شده است.گزارش مرحله پنجم (1374) با نام شهروند دانستن کم درآمدها، به نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات و راه حل ها پرداخته

دیدگاهتان را بنویسید