منابع مقاله درمورد مدیریت آموزشی

دانلود پایان نامه

جریان تعامل می‌داند که در شکل ابتدایی، گفتگوی کلاس درس را دربرمی گیرد و بین معلم و شاگردان رخ می‌دهد و طی فعالیت‌های کاملاً تعریف‌شده به‌پیش می‌رود(نقل از موسی پور 1383، 49).
تدریس، ابزاری است که به‌وسیله آن مجموعه‌ای از دانش کشف‌شده و منسجم از نسلی به نسل بعدی دانش آموزان، منتقل می‌شود. معلمان برای تدریس اثربخش یک موضوع درسی باید اقدامات ذیل را انجام دهند: مرور همه‌جانبه و روزآمد پیشینه موضوع، تهیه رئوس مطالب، انتخاب مناسب‌ترین منابع چاپی و غیر چاپی، انتخاب و بکار گیری فناوری آموزشی در تدریس، طراحی فعالیت‌های یادگیری و تهیه ابزارهای ارزشیابی و نمره‌گذاری. برای تأکید و نظارت بر حسن انجام این مراحل به ارزشیابی از کیفیت تدریس معلمان نیاز است (اسکریون ‌1991، 4). برای درک بهتر مفهوم تدریس چهار ویژگی خاص تدریس بیان می‌شود: 1- وجود تعامل بین معلم و دانش آموزان.2- فعالیت براساس اهداف معین و از پیش تعیین‌شده. 3- طراحی منظم با توجه به موقعیت و امکانات. 4- ایجاد فرصت و تسهیل یادگیری(اسکریون ‌1991، 4).
تدریس، عبارت از مجموعه فعالیت‌هایی است که توسط معلم و به‌منظور تسهیل یا هدایت یادگیری در یادگیرندگان به انجام می‌رسد (مهر محمدی 1380، 43).
از تدریس تعاریف مختلفی ارائه‌شده است که حاکی از تلاش چشم‌گیر صاحب‌نظران برای شناخت آن است. شاید بتوان گفت حاصل تأمل ده‌ها متفکر بوده است که جستجوی تعریف واحد کمتر مورد تأکید باشد تفاوت در عرصه نظری (مفهوم‌پردازی) منجر به تفاوت در عرصه عملی (معلمی کردن) می‌شود. پذیرش تفاوت‌های نظری، کم‌وبیش پذیرش تفاوت‌های عملی را در پی داشته است و به همین دلیل بر خی صاحب‌نظران از انواع تدریس‌های خوب سخن به میان آورده‌اند (هلینگ 1988، 158-147).
در تدریس، دانش آموزان باید همراه با معلمان خود فعالانه در رخدادهای آموزشی مشارکت کنند و با حل مسائل و مشکلات، عملاً به کسب اطلاعات و بازسازی اندیشه خود بپردازند، نه اینکه صرفاً براساس یک روش قالبی ثابت بر محفوظات خود بیفزایند که در این صورت انگیزه چندانی برای یادگیری نخواهند داشت. تدریس کارکردهای درونی مختلفی دارد که بدون آن‌ها رسیدن به اهداف آموزشی با مشکل مواجه می‌گردد (شعبانی 1386، 6-2).
در حال حاضر سرمایه‌گذاری بر روی نیروی انسانی برای دست‌یابی به منابع قدرت حائز اهمیت بسیار است (نیک نشان و همکاران 1389، 146). دانش آموزان بااستعدادهای درخشان با داشتن خلاقیت و ابتکار بالا، از منابع دست‌یابی به این قدرت به شمار می‌روند، بنابراین، محیط و برنامه‌های درسی مدارس باید به‌گونه‌ای باشد که مانعی برای رشد و شکوفایی استعداد و خلاقیت این دانش آموزان نگردد. به گفته( میکر 1982، 132-124). وقتی افراد مجبور شوند به‌جای بیان عقایدشان تقلید کنند و به‌جای کارهای پرمعنی تنها به نظم و آراستگی تشویق شوند، خلاقیت نابود می‌شود.
بنابراین مشخص ساختن راهبردهای یاددهی- یادگیری مؤثر برای دانش آموزان گامی مهم در جهت ارتقاء سطح علمی آنان هست. معلم، فراگیر و محتوا، حداقل عناصر یک آموزش هستند که در تدریس وجود دارند و نبود هر یک از این عناصر موجب از بین رفتن تدریس می‌شود. به دلیل اهمیت و تأثیر فراوانی که تدریس در آموزش و یادگیری دارد، عده‌ای تصور می‌کنند آموزش همان تدریس است، درصورتی‌که تدریس بخشی از آموزش است که معمولاً توسط مربی انجام می‌شود، ولی آموزش مجموعه‌ای از فعالیت‌ها است که قصد و غرض آن تحقق اهداف آموزشی است، درواقع آموزش کل است و تدریس جز آموزش است، آموزش می‌تواند بدون تدریس انجام گیرد، اما تدریس خارج از آموزش معنا نمی‌یابد. مقصد تدریس یادگیری است ولی هدف آموزش تحقق اهداف آموزشی و پرورشی است (ملکوتی 1388، 187-183). براساس یافته‌های محققین معلمان اثربخش کسانی هستند که دارای ویژگی‌های کلی زیر باشند: توالی نظام‌دار و منطقی در تدریس، سازمان‌دهی مناسب در زمان تدریس، خلق مناسب و توانایی ایجاد فضای مطلوب برای تدریس و یادگیری، تحریک و تشویق برای یادگیری مستقل (سلطانی و همکاران 1379، 287-279 ). بدون شک عوامل مؤثر در تدریس اثربخش یادگیری منجر به ارتقای کیفیت آموزشی، افزایش انگیزه یادگیری، بهبود کیفیت فرایند یاددهی-یادگیری و اصلاح شیوه‌ها و روش‌های آموزشی گردد (محدثی و همکاران 1390، 471-464).
شکی نیست که همه مردم اعم از والدین، دانش آموزان، شهروندان، مسئولان و مجریانِ برنامه آموزشی می‌خواهند مطمئن شوند که دانش آموزان به‌درستی آموزش داده‌شده و این آموزش منجر به یادگیری شده است. تحقق این هدف درگرو این است که بدانیم و مطمئن شویم که آن افرادی که به فرزندان ما درس می‌دهند از کیفیت اثربخشی تدریس برخوردار‌ می‌باشند. به‌طورکلی اساس کار آن است که ما نیازمندیم که در تمام مدارسمان همه معلمان اثربخش باشند این جنبش عظیم در نظام آموزشی مبنی بر مفهوم معلم باکیفیت بالا در همه کلاس‌های درس لازمه‌اش ارزیابی معلمان است که به امر تدریس مشغول هستند؛ یعنی تأکید بر عملکرد معلمان است و اینکه چگونه می‌توانیم بهترین کمک را به معلم بکنیم تا عملکرد خود را از دید خود و دیگران مقایسه و تحلیل کند؟
برای ارزشیابی درزمینه اثربخشی تدریس می‌توان از روش‌های مختلف یاری جست. یکی از مهم‌ترین روش‌های ارزیابی عملکرد معلم خودارزیابی است که به معلم کمک می‌کند تا نقاط ضعف خود را تشخیص داده و براساس آن برنامه رشد خود، یادگیری و ارتقاء دانش آموزان را طراحی و تدوین نماید (بک و دیگران 2005، 224-221 ). اما هر فرد نقاط کوری دارد که از دیدگاه خود پنهان است و صرفاً از طریق دیگران می‌توانیم به اطلاعاتی در این خصوص دست‌یابیم؛ بنابراین با توجه به اهمیت اثربخشی تدریس معلم اهمیت و ضرورت دارد تا پژوهشی انجام گیرد تا ارزیابی معلم از اثربخشی تدریس خود با ارزیابی دانش‌آموز مورد مقایسه قرار گیرد.
1-4- اهداف تحقیق:
1-4-1- هدف کلی:
بررسی مقایسهای تدریس اثر بخش از دیدگاه معلمان و دانشآموزان پایه سوم مقطع متوسطه شهر ایلام .
1-4-2- اهداف فرعی تحقیق:
بررسی میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه خود آنان.
بررسی میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه دانش آموزان.
مقایسه میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه معلمان و دانش‌آموزان.

1-5- سؤالات تحقیق:
معلمان اثربخشی تدریس خود را چگونه ارزیابی می‌کنند؟
دانش آموزان اثربخشی تدریس معلمان خود را چگونه ارزیابی می‌کنند؟
چه تفاوتی بین میزان اثربخشی تدریس معلمان از دیدگاه آنان و دانش آموزان وجود دارد؟
1-6- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات:
1-6-1-تعاریف مفهومی:
اثربخشی تدریس: هرگونه فعالیتی که منجر به یادگیری مفید و سازنده دانش آموزان گردد و موجب انگیزش در جهت رشد آنان گردد (ساموئل باندل و جیمز اولیوواتایو 2014، 174).
تدریس: عبارت از مجموعه فعالیت‌هایی است که توسط معلم و به‌منظور تسهیل یا هدایت یادگیری در یادگیرندگان به انجام می‌رسد ( مهر محمدی 1380، 43).
یادگیری: به فرایند ایجاد تغییر نسبتاً پایدار در رفتار یا توان رفتاری که حاصل تجربه است گفته می‌شود (هاشمی 1389، 25).
ارزشیابی: عبارت است از تعیین میزان موفقیت دررسیدن به هدف(بالا چاندران و وادایا گام 2008).
ارزشیابی معلم: عبارت است از تعیین میزان موفقیت معلمان دررسیدن به هدف‌های آموزشی خود (استرانگ 2006، 4).
هوشمندی: هرگونه فعالیتی که منجر به یکپارچگی اخلاقی، درک و آگاهی معلم از مأموریتش شود(بالا چاندران و وادایا گام 2008).
پاسخ‌دهی: هرگونه فعالیتی که منجر به تشویق دانش آموزان به پرسیدن سؤال و افزایش دانش و اطلاعات آن‌ها درباره موضوع درس گردد (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
مکالمه مؤثر: هرگونه فعالیتی که منجر تشویق دانش آموزان به مطالعه مستمر و رعایت دستور زبان شود (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
انگیزه: هرگونه فعالیتی که منجر به بشاش و سرحال بودن معلم و تدریس به علاقه و شور شوق شود(بالا چاندران و وادایا گام 2008).
تعهد: هرگونه فعالیتی که منجر به حضور به‌موقع معلم در کلاس و توجه به فهم مطالب درسی دانش آموزان و رعایت نظم و انضباط شود (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
نگرانی: هرگونه فعالیتی که منجر به نگرانی معلم از عدم پیشرفت و یادگیری دانش آموزان در کلاس درس شود (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
آموزش غیررسمی: هرگونه فعالیتی که منجر به احترام به ایده‌های دانش‌آموزان و کمک به آن‌ها در خارج از محیط مدرسه شود (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
کمک هدفمند: هرگونه فعالیتی که منجر به توجه دانش‌آموزان دیرفهم و درک و فهم افکار و مشکلات آن‌ها شود (بالا چاندران و وادایا گام 2008).
1-6-2- تعاریف عملیاتی
میانگین رتبه‌ی نظرات دانش آموزان و معلمین در خصوص تدریس اثربخش در ابعاد مختلف (هشتگانه) هوشمندی، پاسخ‌دهی، مکالمه مؤثر، انگیزه، تعهد برای تدریس، نگرانی برای پیشرفت دانش‌آموزان، آموزش غیررسمی کمک هدفمند در یک مقیاس محقق ساخته بر مبنای طیف 5 ارزشی لیکرت (خیلی‌کم= 1 تا خیلی‌زیاد= 5) که شامل 34 سؤال هست.
فصل دوم
مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق

2-1- مقدمه:
آموزش ‌و پرورش یکی از نهادهای اصلی جامعه است که تعلیم و تربیت و ساختن انسان مطلوب و مؤثر را در جامعه به عهده دارد. برای پرورش افراد مطلوب، نیاز به یک نظام آموزشی کارآمد است که اجزاء و عناصر آن اعم از مواد درسی، دانش‌آموز، معلم، وسایل آموزشی، فضا و غیره با یکدیگر ارتباط متقابل دارند تا اهداف مورد انتظار تحقق یابد. از طرف دیگر، تدریس و آموزش ازنظر ماهیت یک نظام ارتباطی متقابل است و مدرسه به‌سان گروه پویایی، درصدد آماده کردن افراد برای ورود به جامعه در سطح بسیار گسترده‌تری است. مفهوم اثربخشی تدریس، یعنی اینکه تعیین کنیم آموزش‌های انجام‌شده تا چه حد به ایجاد مهارهای موردنیاز سازمان به‌صورت عملی و کاربردی منجر شده است. ارزیابی از اثربخشی آموزش یعنی: تعیین میزان تحقق اهداف آموزشی، تعیین نتایج قابل‌مشاهده از دانش‌آموزان در اثر آموزش‌های داده‌شده، تعیین میزان انطباق رفتار دانش‌آموزان با انتظارات آموزش‌وپرورش و تعیین میزان توانایی‌های ایجادشده در اثر تدریس برای دستیابی به اهداف موردنظر است. الگوهای تدریس درواقع الگوهای یادگیری‌اند و معلمان درحالی‌که به دانش‌آموزان خود اطلاعات می‌دهند نحوه یادگیری درست را نیز به آن‌ها می‌آموزند. نحوه تدریس، اثربخشی بسیار بر روی توانایی دانش‌‌آموزان دارد (تورانی وهمکاران 1387، 19).
اولین دیدگاهی که راجع به اثربخشی ارائه گردید احتمالاً در طی دهه ۱۹۵۰ بسیار ساده بود. در این دیدگاه اثربخشی به‌عنوان میزان یا حدی که یک سازمان اهدافش را محقق می‌سازد تعریف‌ شده بود؛ اما با گسترش علم مدیریت و سازمان محدودیت این تعریف روشن‌تر گردید. اگر ما هدفی را که بیشتر محققان سازمانی بر آن اتفاق‌نظر دارند و شرط ضروری برای موفقیت یک سازمان محسوب می‌شود مدنظر قرار دهیم، آن‌وقت نقطه نظرات روشن‌تر می‌گردد، آن هدف، بقاست. اگر سازمان به انجام فعالیت‌هایی مشغول است به علت آن است که حیاتش را تداوم بخشد. بقاء ارزیابی از تکامل حیات و یا پدیده مرگ است و سازمان‌ها دقیقاً شبیــــه انسان‌ها نمی‌میرند. درواقع بیشتر سازمان‌ها نمی‌میرند، آن‌ها تجدید ساختار می‌شوند، گاهی به ادغام با دیگر سازمان‌ها روی می‌آورند، یا کلاً به حوزه فعالیت جدیدی وارد می‌شوند و یا در قالب سازمان دیگری شکل می‌گیرند و این خود تشخیص معادله بقاء را دشوار می‌سازد. بعلاوه ساده‌لوحانه است که چنین فرض کنیم سازمان‌هایی که اثربخش نیستند به دنبال بقاء نیستند. یا فرض نمائیم سازمان‌هایی که اثربخش هستند عمداً در پی بقاء نیستند. تعداد معدودی از تحقیقات صورت گرفته پیرامون اثربخشی از معیارهای چندگانه استفاده کرده‌اند و خود معیارها نیز از مقیاس‌های عمومی نظیر کیفیت، روحیه و معیارهای تخصصی نظیر نرخ‌های حوادث و میزان غیبت در کار تشکیل‌شده‌اند و این امر باعث گردیده که اثربخشی برای افراد مختلف معانی مختلفی پیدا کند (الوانی و دانایی‌فرد، 1381، 49).
2-2- تعریف اثربخشی:
عبارت است از میزان موفقیت معلم درزمینه بازدهی و نتایج کاری است که به او محول شده است (زارعی 1385، 1).
تدریس اثربخش به معنی توانایی معلم برای فراهم آوردن تجربه یادگیری جهت کسب نتایج آموزش مطلوب است. برای این منظور تک‌تک دانش آموزان باید درگیر فعالیت یادگیری شوند. تدریس اثربخش سه جنبه از فعالیت‌های یادگیری؛ (توجه، پذیرا بودن و تناسب) را شامل می‌شود؛ یعنی دانش آموزان باید انگیزه داشته و مشتاق یادگیری باشند. در تدریس اثربخش سؤال این است که چگونه می‌توان جنبه‌های تدریس و تجربه یادگیری را طوری ترتیب داد که توجه، تلاش ذهنی و انگیزه دانش‌آموزان را جلب و حفظ کرده و نوع یادگیری موردنظر را پرورش داد. معلمان در تدریس اثربخش به مدیریت آموزشی کلاس توجه می‌کنند، یعنی دانش‌آموزان را به‌طور فعال درگیر درس کرده و درنتیجه باعث کاهش وقت بیکاری آنان می‌شوند (تورانی وهمکاران 1387، 19). تدریس اثربخش باید منظم و برانگیزاننده باشد و موجب ارتقای انگیزه، نشاط، نوآوری و افزایش کار آیی معلم و دانش‌آموز شود (عسکری و عندلیب 1389، 33-26). کیفیت آموزش فرایندی چندبعدی است و دارای پیامدهای کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت است، لذا اثربخشی آن نیز باید از جنبه‌های متعددی بررسی شود و این امر مستلزم نگاه جدی به تمام عوامل درگیر با فرآیند یاددهی – یادگیری است (رئوفی 1389، 176-167).
2-3- روش‌های تفکر در تدریس اثربخش:
تدریس اثربخش را این‌گونه تعریف کرده‌اند: تدریسی که در آن معلم به‌طور موفقیت‌آمیز به اهداف یادگیری دانش‌آموزان دستیابی پیدا می‌کند. به‌طورکلی دو عنصر بسیار ساده موجب تدریس اثربخش می‌شوند:
معلم باید تصویر ذهنی روشنی از نوع یادگیری که قرار است اتفاق بیفتد، داشته باشد.
معلم تجربیات یادگیری را فراهم می‌کند که به این نوع یادگیری دستیابی پیدا کند (تورانی وهمکاران 1387، 24).
در مورد میزان به‌کارگیری معیارهای تدریس اثربخش در مدارس، قبل از هر چیز دریافتن کمبودها و جبران نواقص آموزشی مؤثر است؛ چراکه این امر تصویری نسبتاً جامع از کیفیت آموزشی مدارس ارائه می‌دهد و منجر به تقویت نقاط قوت و رفع نقاط ضعف موجود در کیفیت تدریس معلمان خواهد شد. به دنبال این امر آموزش‌وپرورش باید در برنامه‌ریزی دوره‌های آموزش ضمن خدمت نیز مؤثرتر عمل کند و نیازهای واقعی معلمان را در این زمینه به گونه مطلوبی پیش‌بینی و برآورده سازد (ظهور1382 ، 13-5). اندازه‌گیری اثربخشی تدریس به‌صورت مطلق و در پایان یک دوره آموزشی رویکرد کاملی نیست. اثربخشی و کیفیت آموزش می‌بایست در طول فرایند آموزش ایجاد و بررسی گردد و در پایان فرایند آموزشی برای اطمینان از صحت اقدامات انجام‌شده و تحقق اهداف تعیین‌شده موردبررسی و اندازه‌گیری قرار گیرد. هدف و ضرورت اثربخشی با توجه به گسترش برنامه‌ها و مراکز آموزشی وزارت نیرو که مستلزم صرف منابع انسانی، مالی و مادی فراوانی است که تأمین این منابع موجب حساسیت بیشتر مدیران و شرکت‌کنندگان در دوره‌ها نسبت به آموزش شده است. بررسی میزان اثربخشی دوره‌ها و ارائه بازخورد اطلاعاتی به افراد پاسخی به این حساسیت است (آموزش اثربخش چیست؟) (دل آرام 1385، 21-15). اثربخشی کلی تدریس یک معلم در مدرسه، در پرتو تقابل میان معیارهای کلی شامل طراحی تدریس، اجرای آموزش، مدیریت کلاس درس، روابط انسانی، ارزشیابی و ویژگی‌های شخصیتی مطلوب، سنجیده و تعیین می‌شود. به‌عبارت‌دیگر مدرس اثربخش کسی است که با طرح درس از پیش تعیین‌شده در کلاس حضور یابد و به ارائه آموزش مؤثر مطابق با آن طرح درس بپردازد و در این راستا داشتن تسلط بر موضوع درس و متخصص بودن در آن زمینه، استفاده از روش‌های تدریس متنوع، شرکت دادن دانش آموزان در جریان تدریس از طریق تعیین فرصت سخنرانی یا کنفرانس برای آنان، داشتن انتظارات بالا و معقو

دیدگاهتان را بنویسید