منابع مقاله درمورد پردازش اطلاعات

نتیجه‌گیری کنند. آزمایش برای تدریس مفاهیم علوم تجربی به‌ویژه فیزیک، بسیار لازم است و بدون آن دانش‌آموز نمی‌تواند مفاهیم موردنظر را به‌درستی فراگیرد (خنیفر 1381، 166).
2-15-13- شیوه گردش علمی
گردش علمی به دانش آموزان امکان می‌دهد که از طریق مشاهده طبیعت، وقایع، فعالیت‌ها، اشیاء و مردم تجزیه علمی به دست آورد. در گردش علمی دانش آموزان با مشاهده واقعیت‌ها می‌توانند مفاهیمی را که در کلاس موردبحث قرار می‌گیرد، بهتر در ذهن خود بپرورانند و معلم می‌تواند با استفاده از این شیوه کنجکاوی فراگیران را درباره موضوعی خاص برانگیزد. در بعضی موارد، می‌توان از گردش علمی برای جمع‌آوری اطلاعات لازم برای انجام گرفتن آزمایش، یا یک پروژه، بهره گرفت. مثلاً اگر هدف درس (شناختن کانی‌های دارای ارزش اقتصادی) باشد می‌توان دانش آموزان را به چند معدن برد تا کانی‌های مختلف را جمع‌آوری کنند و آن‌ها را در کلاس، بعد از آزمایش‌های لازم، بشناسند(ترکمندی 1388، 2).
2-15-14- استفاده از منابع دیداری و شنیداری :
استفاده از منابع دیداری و شنیداری در تدریس را در حقیقت نمی‌توان شیوه مستقل و مجزا دانست. معلم در هرگونه تدریسی می‌تواند از وسایل دیداری و شنیداری کمک بگیرد. گاهی می‌توان در تدریس از وسایلی نظیر رادیو، تلویزیون و ضبط و پخش صوت، نمودار و نقشه استفاده کرد. مثلاً معلم در هنگام سخنرانی ممکن است از عکس استفاده کند، یا برای نمایش دادن یک رابطه علمی از نمودار کمک بگیرد. در مواردی که معلم می‌خواهد یک موضوع اجتماعی را تدریس کند، ممکن است بحث رادیویی مناسبی را که روی نوار ضبط‌شده است برای فراگیران پخش کند. به‌طورکلی کاربرد صحیح منابع دیداری و شنیداری برای برانگیختن کنجکاوی دانش آموزان و تشویق آن‌ها به فراگیران بسیار مؤثر است(فهیم 1391، 3).
2-15-15- الگوی کاوشگری به شیوه حقوقی
این الگو برای کمک به دانش آموزان در بررسی مسائل اجتماعی از قبل عدالت، برابری، فقر، قدرت، تقویت رشد عمومی و اجتماعی آن‌ها برای توجیه و حل این‌گونه مسائل به شیوه مذاکره است. در این الگو معلم آغازگر، کنترل‌کننده جو برای ایجاد یک فضای مثبت کاری و عقلی، باز و پویا است و به فراگیران تفهیم می‌کند که یکدیگر را مستقیم ارزیابی ننمایند و به عقاید و نظرات همدیگر احترام بگذارند. این الگو بیشتر برای دوره‌های دبیرستان و دانشگاه کاربرد دارد و درنهایت باعث تقویت روحیه همدلی، قضاوت منطقی در خصوص مسائل اجتماعی تحلیل مناسب مسائل روز و تقویت کار دسته‌جمعی در دانش آموزان می‌شود. مثال: فرض کنید بعضی از دانش آموزان با سهمیه‌ای شدن کنکور سرا سری مخالف هستند، معلم از طریق شرکت سهامی فکر با دانش‌آموزان به بررسی این مهم می‌پردازد و درنهایت به کمک خود دانش آموزان آن‌ها را قانع می‌نماید(فهیم 1391، 3).
2-15-16- الگوی آموختن کنترل خود
هدف این الگو ایجاد تغییر رفتار مناسب در دانش آموزان است. مثال: دانش‌آموزی که در امتحان دچار اضطراب می‌شود یا از درس ریاضی می‌ترسد، به او می‌آموزد که چگونه رفتار خود را تغییر داده و موجب کاهش این اضطراب و ترس در خود شود. در این الگو معلم حامی دانش آموزان است و یک فضای مثبت ایجاد می‌کند تا آن‌ها به اصلاح رفتار خود بپردازند. این الگو در سنین مختلف و همه دوره‌های تحصیلی کاربرد دارد و درنهایت دانش آموزان را قادر به توصیف، توضیح، پیش‌بینی، کنترل و تغییر رفتار خود می‌نماید. به‌طورکلی معلم از طریق این الگو می‌تواند تغییرات مطلوب را در رفتار دانش آموزان ایجاد نماید(ترکمندی 1388، 3).
2-15-17- الگوی ایفای نقش
هدف این الگو، رشد همدلی با دیگران و بررسی مسائل و واقعیت‌ها و ارزش‌های اجتماعی در عمل است. این الگو می‌تواند باب افتتاح گفتگو درباره‌ی ارزش‌ها و چگونگی اثر آن‌ها در زندگی روزانه باشد. در این الگو معلم مسئول شروع و هدایت دانش آموزان است. به‌نحوی‌که آن‌ها را قادر به تحلیل رفتار، ارزش‌های فردی، همدلی، حل مسائل میان فردی، نقش ارزش‌ها در مسائل اجتماعی و آسودگی در ابراز عقاید نماید. این الگو در همه برنامه‌های آموزشی و پرورشی و سنین مختلف کاربرد دارد. به‌طورکلی این الگو باعث افزایش فهم دانش آموزان در بهبود و گسترش ارزش‌های اجتماعی می‌شود. برای مثال: معلم می‌تواند از طریق این الگو مسائل خوب و بد اجتماعی و یا رفتارهای خوب و بد را توسط دانش آموزان به نمایش بگذارد و سپس در مورد آن به کمک فراگیران به بحث و ارزشیابی بپردازد. بدین ترتیب معلم از طریق عمل (نمایش) به بررسی مسائل اجتماعی، رفتاری و ارزشیابی آن توسط دانش آموزان می‌پردازد(مرعشی 1387، 4).

2-16- روش کارگاهی
روش تدریس کارگاهی یکی از روش‌های مؤثر یاددهی و یادگیری است که در بیشتر موارد با روش سخنرانی، سمینار، کنفرانس و سمپوزیوم یکسان بکار برده می‌شود. برای درک بهتر روش کارگاهی ابتدا به مفاهیم ذکرشده می‌پردازیم و سپس روش کارگاهی را شرح می‌دهیم. روش سخنــــرانی قبلاً تشریح شده و در اینجا از شرح آن خودداری می‌نماییم(ترکمندی 1388، 2).
2-16-1- سمینار
عده‌ای صاحب‌نظر هستند، که دورهم جمع شده و تبادل‌نظر می‌کنند. (البته تعداد افراد در سمینار محدود باشد، حداکثر 100 نفر که به گروه‌های کوچک 10 الی 15 نفری تقسیم می‌شود و تبادل‌نظر می‌کنند و درنهایت کل گروه‌ها به تبادل‌نظر می‌پردازند)
2-16-2- کنفرانس
محققی به نظریه‌ای رسیده است، آن را برای دیگران مطرح می‌کند.
2-16-3- سمپوزیوم
ترکمندی (1388، 3) بیان کرده است سمپوزیوم مانند سمینار است و تنها تفاوت آن با سمینار در این است که افرادی که در سمپوزیوم شرکت می‌کنند سطح آگاهی‌شان از دیگران برتر وتخصصی‌تر است (در سطح بالاتری از سمینار قرار دارد).
2-17- روش تدریس کارگاهی
2-17-1- مرحله ارائه درس کوتاه
دراین مرحله مبانی نظری موردبحث توسط مدرس کارگاه تبیین و تحلیل می‌شود.
2-17-2- مرحله فعالیت و کار
دانش آموزان، دانشجویان و یا کارورزان و مربیان شرکت‌کننده در کارگاه به گروه‌های کوچک 2 الی 3 نفره یا انفرادی تقسیم و بر روی موضوعات تعیین‌شده فعالیت می‌نمایند (مرعشی 1387، 4).
2-17-3- مرحله مشارکت:
در این مرحله مجدداً دانش آموزان شرکت‌کننده در کارگاه که به گروه‌های 2 الی 3 نفره یا انفرادی تقسیم‌شده بودند، دورهم جمع می‌شوند، که به بحث و بررسی جمع‌بندی موضوعات تعیین‌شده می‌پردازد. (حداکثر زمان این مرحله از کل زمان کارگاه است). بدیهی است که در اجرای کلاس کارگاه آموزش باید از روش مهارت‌آموزی (ابتدا و انتهای فعالیت کاملاً مشخص‌شده است) سود جست. کاربست روش تدریس کارگاهی می‌تواند نتایج آموزش را تضمین کند. البته با رعایت نکات زیر:
2-17-3-1- مرحله درسی کوتاه و فشرده
۱. معلم ابتدا اهداف و انتظاراتی که از کارورزان و دانش آموزان دارد، دقیقاً بیان و تحلیل می‌نماید و از طریق آزمون تشخیصی، رفتار ورودی آن‌ها را می‌سنجد.
۲. معلم مبانی نظری هر محور کلی را در سالن عمومی تبیین و تحلیل نموده و به رفع اشکالات کارورزان یا دانش آموزان در ابعاد نظری می‌پردازد. البته بهتر است قبل از تشکیل کارگاه مبانی نظری را (به‌منظور تسلط دانش آموزان) برای آن‌ها ارسال کند.
۳. سپس معلم (مدرس) دانش‌آموزان را به گروه‌های کوچک کاری تقسیم نموده و یک نفر به‌عنوان مسئول و گزارش‌گر و یک نفر به‌عنوان منشی انتخاب که جلسات کارگاهی را اداره و نکات کلیدی را یادداشت نمایند.
۴. زمان بهینه برای این مرحله حداکثر معادل کل زمان کارگاه آموزشی است(بخشی 1391، 2).
2-17-3-2- مرحله فعالیت گروهی و انجام وظایف انفرادی
۱ در این مرحله کار مسئول گروه کاری، همانا استخراج مفاهیم کلیدی براساس مباحثات همه کارورزان است، سپس منشی گروه کاری کلیه نکات کلیدی را (که در موردتوافق اکثریت گروه است) نوشته و طبقه‌بندی می‌نماید. شایسته است که منشی جلسه کلیه نکات مطروحه را بر روی تابلو نوشته تا کلیه دانش آموزان آن‌ها را مشاهده و سرانجام پس از نهایی شدن روی کاغذ منعکس نماید.
۲ زمان بهینه برای این مرحله حداکثر معادل کل زمان کارگاه آموزشی است.
۳ محل تشکیل گروه‌های کاری باید جدا از یکدیگر باشد(ترکمندی 1388، 4).
2-17-3-3- مرحله مشارکت و جمع‌بندی
1(کلیه دانش آموزان در سالن عمومی جمع شده و سپس مسئولین گروه‌های کاری به ترتیب گزارشی از نتایج مباحثات بر روی موضوعات مطروحه را ارائه و سپس نکات کلیدی مشخص و توصیه‌های کاربردی به عمل می‌آورند.
2) زمان بهینه برای این مرحله همان حداکثر معادل کل زمان کارگاه آموزشی است. در پایان یعنی مرحله ارزشیابی و بازخورد کارگاه، مدرس به اجرای آزمون پس خروجی پرداخته و آن را با آزمون پیش ورودی مقایسه می‌نماید و نگرش دانش آموزان را نسبت به کارگاه (البته بدون ذکر نام) دریافت می‌کند(مرعشی 1387، 2).
2-18- الگوی دریافت مفهوم
این الگو برای یاددادن نحوه طبقه‌بندی کردن، نحوه فکر کردن و چگونگی دریافت مفهوم به دانش آموزان اهمیت دارد. در این الگو معلم به‌عنوان حامی و هدایت‌گر فرضیه‌های دانش‌آموزان است به‌نحوی‌که از قبل مفاهیم را انتخاب و در نمونه‌های مثبت و منفی سازمان می‌دهد و فراگیران را جهت نیل به این مفهوم هدایت می‌کند. این الگو دانش آموزان قادر به مفهوم‌سازی پیشرفته، مفاهیم خاص، استدلال استقرایی، تسلط و آگاهی به چشم‌اندازها، دورنماها، تحمل ابهام و حساسیت به استدلال منطقی در ارتباطات می‌نماید. مراحل الگوی تدریس دریافت مفهوم به شرح زیر است:
• عرضه مطالب و شناسایی مفهوم
• آزمون دستیابی به مفهوم
• تحلیل راهبردهای تفکر(ترکمندی 1388، 2).

2-19- الگوی تفکر استقرایی
این الگو باعث بهبود ظرفیت تفکر، گردآوری، سازمان‌دهی و کنترل اطلاعات و نام‌گذاری مفاهیم می‌شود. به‌بیان‌دیگر این الگو باعث گردآوری اطلاعات سازمان‌دهی و کنترل مطالب می‌شود. در این الگو معلم آغازگر فعالیت است، زیرا فعالیت‌ها از قبل به‌وسیله معلم تعیین می‌شوند، اما جو همکاری و دوستانه بین معلم و شاگردان وجود دارد. تماس یکایک دانش آموزان برای دسترسی به اطلاعات فراهم نماید. این الگو منجر به افزایش آگاهی فردی و رشد خودکنترلی دانش آموزان می‌گردد و در همه سطوح تحصیلی کاربرد دارد(مرعشی 1387، 2).
2-19-1- مراحل تدریس الگوی تفکر استقرایی عبارت‌اند از:
• تکوین مفهوم
• تفسیر مطالب
• کاربرد اصـول یا عقاید (مرعشی 1387، 2).
2-20- الگوی آموزش کاوشگری
این الگو باعث تقویت استدلال فراگیران، شناخت مفاهیم، فرضیه‌ها و آزمون آن‌ها در دانش آموزان می‌شود. در این الگو جو همکاری بین معلم و شاگردان وجود دارد، ولی سیستم اجتماعی بیشتر توسط معلم به ترغیب فراگیران جهت آغاز کاوشگری می‌پردازد و شیوه‌های کاوشگری را به آن‌ها یاد می‌دهد، این الگو منجر به یادگیری و تقویت مهارت‌های جریان علمی، کاوشگری خلاق، تقویت روح خلاقیت، استقلال در یادگیری، تحمل ابهام و موقتی بودن دانش در دانش آموزان می‌شود(مرعشی 1387، 3).
2-20-1- مراحل تدریس این الگو عبارت است از:
• مواجه نمودن فراگیران با مسأله
• گردآوری داده‌ها در خصوص مسئله و اثبات آن
• طبقه‌بندی داده‌ها (اطلاعات).
• تجزیه‌وتحلیل داده‌ها
• تحلیل جـریان کاوش(ترکمندی 1388، 3).
2-21- الگوی پیش سازمان دهنـــده
این الگو باعث یادگیری بامعنا در دانش آموزان می‌شود و در آن معلم، ساخت ذهنی را در دست دارد و همواره مطالب قبلی تمیز دهنده را در دست دارد و همواره مطالب یادگیری را به سازمان دهندگان ارتباط می‌دهد و به شاگردان کمک می‌کند تا مطالب جدید را از مطالب قبلی تمیز دهند این الگو منجر به تقویت مفاهیم، درون سازی معنی‌دار اطلاعات و افکار، عادت به تفکر منظم و منطقی و تقویت روحیه کاوشگری در دانش آموزان می‌شود و برای کلیه سطوح تحصیلی مناسب است.
2-21-1- مراحل پیش سازمان دهنده:
۱- از طریق روشن کردن منظور درس به‌وسیله مثال و تکرار
۲- ارائه مطالب، یا وظیفه موردنظر برای دانش آموزان با یک نظم منطقی
۳- تحکیم سازمان شناخت از طریق یادگیری فعال و توافق مجدد و یک نظم منطقی
۴- تحکیم سازمان شناخت از طریق یادگیری فعال و توافق مجدد و یکپارچه(ترکمندی 1388، 3).
2-22- الگوی یادسپاری
این الگو باعث تأکید بر پردازش اطلاعات، افزایش یادسپاری و درونی کردن اطلاعات در دانش آموزان می‌شود. معلم و شاگردان به‌صورت یک گروه برای دادن مطالب جدید جهت یادسپاری تلاش می‌کنند. این الگو نیاز به‌عکس، وسایل مجسم، فیلم و سایر مطالب دیداری و شنیداری دارد. معلم شاگردان را در تعیین موضوع‌ها، جهت‌ها و تصویرهای کلیدی یاری می‌کند. این الگو دانش آموزان را در تسلط بر حقایق و افکار سیستمی برای یادسپاری تقویت قدرت ذهنی و افزایش یادسپاری کمک و در تمام مراحل و سنین کاربرد دارد.
2-22-1- مراحل تدریس این الگو عبارت است از:
۱- توجه به مطالبی که باید یادسپاری شوند. از طریق خط کشیدن زیر آن‌ها
۲- ایجاد ارتباط از طریق فنون کلمه کلیدی و کلمه جایگزین
۳- بسط تصاویر
۴- تمرین و یادآوری به‌منظور آموخته شدن کامل(مرعشی 1387، 2).
2-23- الگوی رشد عقلی
این الگو باعث سازگاری و متناسب نمودن آموزش با مراحل رشد فراگیران می‌شود. در این الگو کاوشگری در جوی اجتماعی و عقلی آزاد همراه است. معلم باید جو تسهیل‌کننده‌ای ایجاد تا شاگرد احساس خود را آزادانه بیان کند. این الگو منجر به تقویت جنبه‌های انتخابی رشد شناختی و جنبه‌های عاطفی و اجتماعی در دانش‌آموزان می‌شود(مرعشی 1387، 2).
2-23-1- مـراحل تدریس این الگو عبارت‌اند از:
۱- به وجود آوردن موقعیتی که مطابق رشد دانش‌آموز باشد.
۲- کاوشگری از طریق دریافت پاسخ‌های دانش آموزان.
۳- انتقال از طریق بررسی استدلال دانش آموزان(مرعشی 1387، 3).
2-24- الگوی کاوشگری علمی
این الگو باعث آموزش علمی به سبک‌های مشخص و آموزش مفاهیم بنیادی در دانش آموزان می‌گردد. رسالت معلم در این الگو پرورش کاوشگری، ایجاد جوی توأم با همکاری و داشتن انعطاف است. این الگو منجر به دانش علمی تعهد به کاوشگری علمی، ژرف‌اندیشی و روح مهارت همکاری در دانش آموزان می‌شود.
2-24-1- مـراحل این الگو عبارت‌اند از:
۱- فراهم آوردن زمینه جستجو برای دانش آموزان
۲- تعیین مسئله از سوی دانش آموزان
۳- مشخص کردن مسئله در هر جستجو توسط دانش آموزان
۴- دانش آموزان به حدس در خصوص راه‌های توضیح مشکل می‌پردازند(ترکمندی 1388، 2).

2-25- الگوی تدریس غیرمستقیم
این الگو باعث مشارکت فراگیران در یادگیری شده و به آن‌ها یاد می‌دهد که چگونه خود را به فراگیری مطالب پرداخته و مسائل را حل نمایند. معلم نقش هادی، راهنما و تسهیل‌کننده را دارد و دانش‌آموز آغازکننده به‌نحوی‌که معلم به دانش آموزان کمک می‌کند تا مسائل را تعریف و برای حل موفقیت‌آمیز آن‌ها اقدام نمایند. همچنین معلم بایستی مکانی آرام توأم با جو مثبت و اطلاعات موردنیاز برای دانش آموزان فراهم نماید. این الگو دانش آموزان را قادر به افزایش آگاهی فردی، رشد خود، هدف‌های اجتماعی و تحصیلی متنوع می‌نماید (ترکمندی 1388، 2).
2-25-1- مراحل تدریس این الگو عبارت‌اند از:
۱- تعریف موقعیت توسط فراگیر به‌نحوی‌که معلم ابراز احساسات را ترغیب می‌کند.
۲- کشف مشکل به‌وسیله دانش آموزان
۳- رشد بینش توسط بحث دانش آموزان درباره مسئله و حمایت معلم از آن‌ها
۴- برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری توسط دانش آموزان
۵- یکپارچگی از طریق توسعه بینش دانش آموزان در خصوص مسئله و حمایت معلم از آن‌ها. (ترکمندی 1388، 5).
2-26- الگوی بدایع پردازی (افزایش تفکر خلاق)
هدف این الگو افزایش تفکر خلاق و مشکل‌گشایی در مواقع خاص، بر هم زدن سنت‌های متداول و گسترش افق‌های فردی و اجتماعی در دانش آموزان است. معلم سؤا لاتی از دانش آموزان می‌نماید، ولی پاسخ دانش آموزان کاملاً باز است و معلم بایستی کمک کند تا شاگردان تفکر خود را بسط دهند این الگو باعث رشد خلاقیت و نوع آوری، همبستگی گروه و بر هم زدن سنت‌ها در

دیدگاهتان را بنویسید