ویژگی‌های کیفیت زندگی و عواما تعیین کننده ی ان

ویژگی‌های کیفیت زندگی

این ویژگی‌ها عبارتند از: چند بعدی بودن، ذهنی بودن و پویا بودن.

  • چند بعدی بودن : متخصصان معتقدند کیفیت زندگی موضوعی چند بعدی است و توافق دارند که مفهوم کیفیت زندگی همواره 4 بعد جسمی، روانی، اجتماعی و روحی را در بر می‌گیرد.
  • ذهنی بودن: کیفیت زندگی را باید بیشتر به صورت یک مفهوم ذهنی به کار برد. ارزیابی فرد از سلامت و خوب بودنش عامل کلیدی در مطالعه کیفیت زندگی می‌باشد. قضاوت فرد در مورد بیماری، درمان و سلامتی خود اهمیت بیشتری نسبت به ارزیابی عینی از سلامتی دارد. به عنوان مثال ممکن است فردی از یک یا چند بیماری مزمن رنج ببرد ولی خودش را سالم بداند در صورتی که فرد دیگری با وجود آنکه هیچ نشان عینی از بیماری ندارد خود را بیمار می‌پندارد. عامل اصلی تعیین کننده کیفیت زندگی عبارتست از تفاوت درک شده بین آنچه هست و آنچه از دیدگاه فرد باید باشد.
  • پویا بودن: پویایی کیفیت زندگی به این معناست که با گذشت زمان تغییر می کند و به تغییرات فرد و محیط او بستگی دارد. این مشخصه در یک رابطه طولی قابل مشاهده است.

بنابراین عوامل تعیین کننده کیفیت زندگی در سه طبقه قرار دارند :

  • مشخصات فردی شامل متغیرهای جمعیت شناختی
  • شاخص‌های عینی کیفیت زندگی که شرایط محیطی هستند و بر متغیرهای مربوط به کیفیت زندگی تاثیر می‌گذارند. این شاخص‌ها عبارتند از وضعیت اقتصادی، اجتماعی سیاسی، فرهنگی، محیطی و شرایط و امکانات زندگی
  • شاخص‌های ذهنی کیفیت زندگی که با مفاهیمی نظیر احساس رضایت مندی از زندگی، رفاه و آسایش جسمی و روانی و شادکامی توصیف می شود (ریبریو، 2004؛ به نقل از مهدی‌زاده، 1391).

 

ابعاد و جنبه‌های کیفیت زندگی

از نظر سازمان جهانی بهداشت (WHO) ابعاد و جنبه‌های تشکیل دهنده کیفیت زندگی از این قرار هستند (به نقل از مشیریان فراحی، 1393):

 

جدول 2-2 : ابعاد و جنبه‌های تشکیل‌دهنده کیفیت زندگی ارائه شده توسط سازمان جهانی بهداشت

ابعاد جنبه‌ها
سلامت جسمی سلامت عمومی، درد و ناراحتی، انرژی و خستگی،  فعالیت جنسی، خواب و استراحت
روان شناختی هیجانات مثبت و منفی، عملکرد حسی، یادگیری، حافظه و تمرکز حواس، عزت نفس، تصویر بدن
سطح استقلال فعالیت روزمره زندگی، وابستگی به مواد

(داروئی و غیر داروئی)، تحرک و ظرفیت ارتباط

ارتباطات اجتماعی ارتباطات صمیمی و هیجانی، حمایت‌های اجتماعی، فعالیت‌ها به  عنوان حامی
محیطی و حمایتی ایمنی و امنیت فیزیکی، محیط خانه، رضایت کاری، منابع مالی، مراقبت‌های بهداشتی و اجتماعی
دسترسی و کیفیت فرصت‌هایی برای کسب اطلاعات و مهارت‌های جدید، مشارکت و داشتن فرصت‌هایی برای فعالیت‌های تفریحی سرگرم کننده،  حمل و نقل
بعد معنوی معنویت، مذهب و عقاید شخصی

 

در دهه‌های اخیر بسیاری از پژوهشگران ضرورت در نظر گرفتن نقش وسیع‌تری برای مداخلات روانشناختی به منظور بهبود کیفیت زندگی بیماران را تایید کرده‌اند (لش[1] و همکاران، 2006).پژوهشهای انجام شده در زمینه کیفیت زندگی زنان نابارور، مشاوره و مداخله‌های روانی را لازمه کمک به این زنان دانسته اند (نوربالا و همکاران، 1386). چرا که مشاوره باعث ارتقای کیفیت زندگی بسیاری از افرادی که قربانی ناباروری گشته‌اند، می‌شود (برسنیک[2] و تایمور[3]، 1979).

نتایج مطالعه ی چوبفروش‌زاده و همکاران (1389) نشان داد میانگین نمرات کیفیت زندگی بعد از مداخله ی مهارت مدیریت استرس شناختی – رفتاری در گروه آزمایش افزایش معناداری نسبت به گروه کنترل در زنان نابارور داشته است. برگر و همکاران (2008) دریافتند که مهارت‌های مدیریت استرس شناختی – رفتاری اثرات مثبت ماندگاری در کیفیت زندگی و سلامت روان افراد آلوده به HIV دارد (به نقل از پارسا منش و همکاران، 1390). اثربخشی مدیریت استرس شناختی – رفتاری در  بهبود کیفیت زندگی در مردان اسپانیایی تک زبانه مبتلا به سرطان پروستات نشان داده شده است (پندو[4] و همکاران، 2007). آنتونی و همکاران (2006) نشان دادند که مدیریت استرس می‌تواند کیفیت زندگی را بعد از درمان سرطان پروستات بهبود بخشد. در پژوهش لوپز[5] و همکاران (2010) مهارت مدیریت استرس (شناختی – رفتاری) بر روی نمرات کیفیت زندگی و استرس بر زنان مبتلا به خستگی مزمن اثر معناداری دارد.پندو و همکاران (2003) دریافتند مهارت مدیریت استرس شناختی- رفتاری تأثیر قابل توجهی بر بهبود کیفیت زندگی دارد. نشاط دوست و همکاران (1388) در پژوهشی تحت عنوان اثربخشی درمان شناختی – رفتاری مدیریت استرس بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به آلوپسی آرئاتا در مرکز تحقیقات پوست و سالک اصفهان، دریافتند که درمان شناختی – رفتاری مدیریت استرس باعث بهبود کیفیت زندگی در این بیماران می‌شود. جواهری و همکاران (1389)، دریافتند آموزش گروهی مدیریت استرس با رویکرد شناختی – رفتاری بر بهبود کیفیت زندگی بیماران زن مبتلا به صرع لوب گیجگاهی موثر است. جبل عاملی و همکاران (1389) در پژوهشی تحت عنوان اثربخشی مداخله مدیریت استرس به شیوه شناختی – رفتاری بر کیفیت زندگی و فشارخون بیماران زن مبتلا به فشارخون، دریافتند که این آموزش بر بهبود کیفیت زندگی و فشارخون این افراد موثر است. آنتونی (2003) در پژوهش خود دریافت که مهارت‌های مدیریت استرس به شیوه‌ی شناختی – رفتاری در دراز مدت بر کیفیت زندگی زنان مبتلا به سرطان سینه موثر است (به نقل از نادری و همکاران،1390). پارسامنش و همکاران (1390)، دریافتند که آموزش مدیریت استرس میزان کلی کیفیت زندگی را در زنان شاغل افزایش داده است. نادری و همکاران (1390) در پژوهشی تحت عنوان اثر بخشی آموزش مهارت مدیریت استرس بر کیفیت زندگی، نشان دادند که آموزش مدیریت استرس به این شیوه باعث افزایش کیفیت زندگی زنان شاغل می‌شود (امامی ‌و همکاران، 1388). صفرزاده و همکاران (1391 الف) در پژوهشی تحت عنوان اثربخشی آموزش مدیریت استرس و آرام سازی در کاهش عاطفه منفی و افزایش کیفیت زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان که بر روی 20 آزمودنی انجام شده است، این گونه نتیجه گیری کردند که با استفاده از برنامه مدیریت استرس و آرام سازی برای زنان مبتلا به سرطان پستان می‌توانیم به ارتقای کیفیت زندگی و وضعیت روانشناختی بیماران مبتلا به سرطان پستان در ایران اقدام کرد. رضایی و همکاران (1388) نشان دادند که آموزش گروهی مدیریت استرس به شیوه شناختی – رفتاری بر  بهبود کیفیت زندگی بیماران زن مبتلا به آسم موثر است.

 

[1] . Lash, J. P.

[2] . Bresnick. E.

[3] . Taymor, M. L.

[4] . Penedo, F. J.

[5] . Lopez, C.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   داشتن تفکر مثبت برای پولدار شدن