پایان نامه رشته روانشناسی درباره : رفتارهای پرخطر

دانلود پایان نامه

روزافزون رفتارهای پر خطر در نوجوانان را با افزایش افسردگی در آنها مرتبط ساخته و معتقد است امروزه به دلیل ازدیاد استرسها و فشارهای وارده به نوجوانان، بروز افسردگی در آیت دوران افزایش یافته است و دلیل عمده روی آوردن نوجوانان به رفتارهایی که سلامتی آنها را مورد تهدید قرار میدهد نیز تلاش برای رهایی از نشانه های افسردگی است.
پژوهشهای اندکی در مورد طرحوارههای ناسازگار و اختلالهای وابسته به مواد انجام شده است و این زمینه هنوز نیاز به پژوهشهای بیشتری دارد. در پژوهشی دکوولیر(2002، به نقل از ریزو، 2007)، طرحواره های 46 بیمار الکلی را با 55 فرد غیر الکلی مقایسه کرد. الکلی ها، در تمام طرحوارهها، نمره بالاتری نسبت به گروه غیرالکلی داشتند. به ویژه این اختلاف در حوزه خودگردانی مختل و طرحوارههای بیاعتمادی- بدرفتاری، ایثار و رهاشدگی بیشتر نمایان بود.
بنسون نیز با انجام تحقیقی بر روی 9362 دانش آموزدبیرستانی نشان داد که وجود نقاط قوت و امتیازاتی که افراد درخـود احساس میکنند میتواند پیشبینی کننده بروز رفتارهای پرخطر در آنها باشد طبق نتیجه این پژوهش با افزایش ویژگی های مثبت درنوجوانان (از قبیل عزت نفس، حس یکپارچگی، تاب آوری، هدف مندی در زندگی، ارتباط با همسالان و…) از میزان بروز رفتارهای پر خطر در آنان مثل مصرف سیگار، الکل، رفتارهای ضد اجتماعی و…کاسته می گردد.(به نقل از عزیزی نژاد، 1389).
تحقیقات راس (2001) نشان داده که فاکتور های متعددی در ایجاد رفتارهای پر خطر در جوانان نقش دارد از جمله اعتماد به نفس،گروه همسالان نامناسب، عدم علاقه به تحصیل و وجود آموزش های تشویقگر به رفتارهای پر خطر، ارتباط ضعیف والد-فرزند، کنترل ضعیف خانواده و فقدان حمایت از خانواده، وضعیت اجتماعی پایین، فقدان آموزش مناسب و غیره وجود دارد.
نتایج پژوهش براچی وهمکاران(2004) نشان داد که نمره های بیماران الکلی در طرحواره های آسیب پذیر نسبت به ضرر یا بیماری، اطاعت و محرومیت هیجانی بالاتر است.
پیر نلیا لارسمن و همکاران (2011) در مطالعهای به بررسی مطالعات انجام شده در زمینه رفتارهای پرخطر پرداختند. نتایج این مطالعات نشان داد که سن، قومیت، وضعیت اقتصادی، قرار گرفتن در معرض نزدیک به ادراک منفی، کنترل ادراک، دانش، وسواس و تصورات غلط به عنوان متغیرهای کمکی، از رفتارهای پرخطر است. شواهد نشان میدهد که ارتباط منفی و مثبت بین درک خطرناک و رفتار پرخطر در مطالعات بدست آمده است. همچنین نتایج نشان داد که درک خطرتوسط نوجوانان، دانش کنترل ادراک(واکنش و خودکارآمدی) به عنوان تشویقی برای مسئولیت پذیری در نوجوانان میباشد.
درپژوهشی که به بررسی رابطه برخی ویژگی های شخصیتی با آمادگی به اعتیاد پرداخته شد نتایج نشان داد که بین هیجان خواهی با آمادگی به اعتیاد رابطه مثبت معنی داری وجود دارد، بین سرسختی با آمادگی به اعتیاد رابطه معنی داری وجود دارد. علاوه براین نتایج نشان داد که بین ابراز وجود و آمادگی به اعتیاد رابطه معناداری وجود ندارد(زرگر، 1387). به عقیده برخی از پژوهشگران صفات و ویژگی هایی که منییجر در شخصیت الکلیک گزارش نمود شاید از اولین تلاشهای علمی در جهت توصیف شخصیت معتاد باشد. وی به دنبال پژوهشهای خویش به این نتیجه رسید که وابستگی توام با پرخاشگری به دیگران،عدم رشد عاطفی و دوسوگرایی نسبت به افرادی که در زندگی شخصی دارای نقش هستند، پایین بودن آستانه تحمل شکست، احساس گناه، آشفتگی نقش جنسی از جمله ویژگی هایی هستند که درمعتادان پژوهشهای جامعه آماری نامبرده دیده شده است (اخوت، 1355 ؛به نقل از پهلویان، 1382). گرچه پژوهشهای بعدی نشان داد که خصوصیات فوق از ویژگیهای اختصاصی افراد معتاد محسوب نمیگردند(پهلویان، 1382).
بر اساس نتایج تحقیقات انجام شده توسط کاپلان و همکاران(1982) ارزش خود به طور غیرمستقیم بر مصرف مواد اثر می گذارد. یعنی ارزش خود ضعیف به طور غیرمستقیم سوء مصرف مواد را متاثر میسازد(فتحی آشتیانی، 1386) مطالعه دیگری بروی جانبازان شیمیایی نشان داده است که با وجود علائم غیر طبیعی اضطراب یا افسردگی این گروه در مقایسه با سایرین از عزت نفس نامطلوب تری برخوردارند. همچنین، عزت نفس با عوامل اجتماعی-روانی مختلفی شامل حوادث زندگی، حمایت اجتماعی و بزهکار مرتبط گزارش شده است. در این راستا در مبتلایان به بیماریهای شدید روانی نیز تأثیر وضعیت اقتصادی، اجتماعی نامطلوب، عوامل محیطی نظیر استیگما، بستری شدن به دلیل ابتلا به بیماری روانی و عکس العمل های منفی خانوادگی به عنوان عوامل زیان آور بر عزت نفس به اثبات رسیده است که ارتباط معناداری بین اعتماد به نفس پایین و سوء مصرف مواد وجود دارد (فتحی آشتیانی، 1386)
در تحقیقی که در دبیرستان های شهر تهران در مقطع دبیرستان با عنوان(عادات پر خطر بهداشتی در دانش آموزان شهر تهران) درحجم نمونه 2400 نفر و به شیوه نمونه گیری چند مرحله ای در سال 1388صورت گرفت میزان رفتارهای پر خطر بهداشتی عبارت از: صدمات عمدی 5/41 درصد، صدمات غیر عمد7/88 درصد، مصرف سیگار 7/8 درصد، مصرف الکل 4/7 درصددر یک ماه گذشته نسبت به زمان مطالعه، تجربه استفاده از مواد مخدر 7/2 درصد، روابط جنسی 2/20 درصد در طول زندگی، رژیم نامناسب غذایی 7/14 درصد و عدم فعالیت جسمانی 6/32 درصد در یک هفته گذشته به زمان مطالعه دیده شد. همچنین تفاوتهای جنسی در رفتارهای پرخطر مشاهده شد. میزان زیاد عدم فعالیت جسمانی و ورزش نوجوانان (67 درصد) به ویژه دختران(9/79 درصد)نشان از نسل آیندهای ازمادران سالمند ناتوان و مبتلا به پوکی استخوان بیماری قلبی و عروقی، دیابت و غیره دارد. برنامه ریزی برای ورزش نوجوانان، تشویق دختران به فعالیت جسمانی، برنامه های فرهنگی ویژه، از جمله ایجاد فرهنگ ورزش در میان خانواده ها عوامل تأمینکننده نسل آینده سالم بود(گرمارودی و همکاران،1388)
زاده محمدی و احمدآبادی (1387)در مطالعه ای به بررسی رفتارهای پرخطر در میان نوجوانان با انتخاب 1204 نفر از دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران پرداخته است.بر اساس یافته های این پژوهش میانگین خطرپذیری نوجوانان تحت شیوه تربیتی اقتدارگرا پایین تر و میانگین شیوه تربیتی مسامحه کار بالاتر از سایرین بود.در مؤلفه های خشونت ،سیگار، موادمخدر، الکل و رابطه و رفتار جنسی میزان تعیین کنندگی متغیرهای صمیمیت مثل طرد، تأیید و ابراز محبت بر کنترل پیشی گرفته است.
نتایج مطالعه ای باعنوان بررسی نقش سلامت روان از حیث ظهور رفتارهای پر خطر در بین نوجوانان در بین 385 نوجوانان دانشآموز دختر و پسر( 197دختر،188 پسر) شهر ارومیه با هدف پیشبینی رفتارهای پرخطر نوجوانان بر اساس ابعاد مثبت و منفی سلامت روان 6 حوزه از رفتارهای پرخطر شایع در بین نوجوانان شامل خشونت، خودکشی، مصرف سیگار، الکل، مواد و رفتارجنسی ناایمن، با بهره گرفتن از روش نمونهگیری چند مرحلهای نشان داد که در بین نوجوانانی که رفتارهای پر خطر دارند و آنهایی که رفتارهای پرخطر ندارند، در اغلب شاخصهای منفی و مثبت سلامت روان تفاوت معناداری وجود دارد. تفاوت میان دختران و پسران در رفتارهای پرخطر مربوط به مصرف سیگار، الکل و مواد معنادار است اما این تفاوت در حوزه های خشونت، خودکشی و رفتارجنسی ناایمن معنادار نیست.نتایج بررسی نشان دادکه در ظهور رفتارهای پرخطر نوجوانان، هر دو بعد منفی و مثبت سلامت روان نقش داشته و به منظور طرح مداخلات پیشگیرانه دراین زمینه باید ارتقا شاخصهای مختلف سلامت روان در نوجوانان در اولویت برنامهها قرار گیرد. یافتههای مربوط به شیوع انواع رفتارهای پرخطر حاکی از آن است که مصرف الکل با شیوع 6/21 درصد شایع ترین رفتار پرخطر در میان نوجوانان بوده است و پس از آن مصرف سیگار 21 درصد، رفتار جنسی ناایمن5/19 درصد خشونت4/10 درصد مصرف مواد 1/10 درصد واقدام به خود کشی 2/6درصد رفتارهای پر خطر شایع در میان نوجوانان را تشکیل می دهد (عزیزی نژاد، 1389).
فصل سوم:روش پژوهش
3-1- روش پژوهش
پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی میباشد و در میان انواع روش های همبستگی از نوع رگرسیونی می باشد. در تحلیل رگرسیون هدف پیش بینی تغییرات یک یا چند متغیر وابسته (ملاک) با توجه به تغییرات متغیرهای مستقل (پیش بین) است.به عبارت دیگر، تحلیل رگرسیون این امکان را برای محقق فراهم می کند تا تغییرات متغیر وابسته را از طریق متغیر مستقل پیش بینی نماید و سهم هر یک از متغیر های مستقل را نیز در تبیین متغیر وابسته تعیین نماید.
3-2- جامعه آماری
جامعه آماری مورد پژوهش کلیه دانش آموزان پایه های سوم متوسطه و پیش دانشگاهی مدارس دخترانه و پسرانه شهرستان فریمان در سال تحصیلی 91 -92 است که مجموعاً 900 دانش آموز میباشند.
3-3- نمونه آماری
روش نمونه گیری بصورت خوشه ای چند مرحله ای می باشد بگونه ای که از بین پنج دبیرستان پسرانه و پنج دبیرستان دخترانه به تصادف سه دبیرستان پسرانه و سه دبیرستان دخترانه انتخاب در مرحله بعد از هر دبیرستان 5 کلاس و بطور میانگین ازهر کلاس 15 نفر بطور تصادفی انتخاب شد لذا باتوجه به حجم نمونه بدست آمده از نمونه گیری مورگان(211 دانشآموز دختر و 204 دانش آموز پسر) در نهایت پرسشنامههای رفتارپرخطر و طرحوارههای ناسازگار اولیه یانگ جهت تکمیل کردن با رعایت کلیه شرایط اخلاقی و تاکید بر حفظ اطلاعات شخصی، در اختیارشان قرار گرفت.
3-4- ابزار پژوهش
ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در پژوهش حاضر پرسشنامه می باشد.برای اندازه گیری متغیرها از دو نوع پرسشنامه استفاده شده است.از پرسشنامه محقق ساخته رفتارهای پرخطر برای اندازه گیری رفتارهای پرخطر و از نسخه کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ (YSQ-SF) برای سنجش طرح واره های ناسازگار اولیه استفاده شده است.
3-4-1- فرم کوتاه پرسشنامه طرح‎واره ها‎ی یانگ (YSQ-SF)
نسخه اصلی پرسشنامه طرح واره ها (YSQ)، توسط یانگ برای اندازه گیری طرحواره های ناسازگار اولیه (1994) ساخته شده است. شکل کوتاه پرسشنامه طرحواره ها (YSQ-SF)برای اندازه گیری 15 طرحواره ناسازگار اولیه (یانگ،1998) بر اساس فرم اصلی ساخته شد. این طرحوارهها عبارتند از: محرومیت هیجانی، طرد/ بی ثباتی، بی اعتمادی / بدرفتاری، انزوای اجتماعی / بیگانگی، نقص/ شرم ، شکست ، وابستگی/بی کفایتی، آسیبپذیری نسبت به بیماری ، خود تحولنایافته / گرفتار ، اطاعت، فداکاری، بازداری هیجانی، معیارهای سرسختانه/ بیش انتقادی، استحقاق / بزرگ منشی و خودکنترلی ناکافی. هر پرسش بر یک مقیاس 6 درجه ای نمره گذاری میشود ( 1برای کاملا نادرست و 6 برای کاملا درست) در این پرسشنامه هر 5 پرسش یک طرحواره را میسنجد. پایایی و روایی این ابزار در پژوهشهای متعددی به اثبات رسیده است ( بارانف و تیان ، 2007 ). هنجاریابی این پرسشنامه در ایران توسط آهی( 1384 ) در دانشگاههای تهران انجام گرفته است . همسانی درونی با بهره گرفتن از آلفای کرونباخ در جمعیت مؤنث 97% و در جمعیت مذکر 98% بدست آمده است.در پژوهش حاضر الفای بدست آمده 96/0 است. آلفای مربوط به طرحواره ها در این مطالعه به شرح زیر است:
جدول 3-1: الفای کرونباخ مؤلفه های طرحواره های ناسازگار اولیه
عامل
تعداد مؤلفه
الفای کرونباخ
شکست
5
89/0
نقص / شرم
5
89/0
محرومیت هیجانی
5
86/0
خود انضباطی ناکافی
5
71/0
آسیب پذیری نسبت به ضرر
5
84/0
استحقاق/بزرگ منشی
5
78/0
خود تحول نیافته / گرفتار
5
77/0
بی اعتمادی/ بدرفتاری
5
81/0
بازداری هیجانی
5
78/0
انزوای اجتماعی/ بیگانگی
5
79/0
از خودگذشتگی
5
82/0
رهاشدگی / بی ثباتی
5
70/0
اطاعت
5
82/0
معیارهای سرسختانه/عیب جویی افراطی
5
69/0
وابستگی/بی کفایتی
5
84/0
منبع:شهامت،ثابتی،رضوانی(1389)
3-4-2- پرسشنامه محقق ساخته رفتارهای پرخطر
این پرسشنامه در سال 1390 توسط دکتر علیرضا رجایی و علی شفیعی تهیه و تدوین گردید.شامل 61 سؤال و در مجموع شش رفتار پر خطر در مورد نوجوانان در غالب مؤلفه های زیر می سنجد.
مؤلفه های رفتارهای پرخطر
شماره سوالات مربوط
اعتیاد و سوء مصرف مواد
25-27-35-37-39-57-60
ایدز
2-24-26-32-40-41
دخانیات
5 -7-10-12-15-17-20-22-51-55
خشونت
1-3-4-6-8-11-13-14-16-19-21-28-29-31-33-36-42-45-47-49-54-56-58
مشروبات الکلی
9-18-23-34-46
الگوی ناسالم تغذیه
30-38-43-44-48-50-52-53-59-61
مقیاس نمره گزاری بر اساس مقیاس لیکرت، هرگز، به ندرت، گاهی، معمولاً، همیشه بوده وآلفای کرونباخ پرسشنامه محقق ساخته رفتارهای پرخطر 81/0 به دست آمده است. روایی نیز توسط گروهی از اساتید مورد تایید قرار گرفت.(رجایی، شفیعی،1391)
3-5- روش اجرای تحقیق
در این روش استفاده از کتابخانه و منابع موجود در رابطه با موضوع تحقیق نیز مد نظر بوده و سپس پرسشنامه جهت جمع آوری داده ها مورد استفاده قرار گرفت.روش جمع آوری اطلاعات در نمونه مورد مطالعه بدین صورت بود که در ابتدا لیست مدارس متوسطه پسرانه و دخترانه شهرستان فریمان به تفکیک کلاس ها و تعداد دانش آموزان هر کلاس با هماهنگی حراست اداره آموزش و پرورش شهرستان فریمان دریافت شد و در مجموع 10 آموزشگاه(5 آموزشگاه دخترانه و 5 آموزشگاه پسرانه) جامعه آماری پژوهش را تشکیل دادند.با توجه به حجم جامعه، نمونه ی پژوهش از طریق روش نمونه گیری مورگان محاسبه شد(211 دانشآموز دختر و 204 دانش آموز پسر).با نظر به روش نمونه گیری خوشه ای ، بطور تصادفی از بین 5 دبیرستان پسرانه و 5 دبیرستان دخترانه تعداد 3 دبیرستان پسرانه و 3 دبیرستان دخترانه انتخاب شد و در مرحله بعد از هر دبیرستان 5 کلاس با میانگین 15 دانش آموز انتخاب شد.مجری طرح بعد از معرفی خود و آشنایی با دانش آموزان و جلب اعتماد و علاقه آنان به همکاری، دفترچه ای که شامل پرسشنامه های تحقیق بود در اختیار آنها گذاشته می شد. توضیحات کامل درباره نحوه ی پر کردن هر پرسشنامه همراه با ذکر نمونه ای از سؤالات برای توجیه بیشتر دانش آموزان داده می شد علاوه بر این از دانش آموزان خواسته شد قبل از پاسخگویی به سؤالات توضیحاتی را که در آغازهر پرسشنامه آمده است با دقت مطالعه کنند. این توضیحات نحوه پاسخگویی به سؤالات را با زبانی ساده بیان کرده است.
3-6- روش آماری
تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات در دو سطح توصیفی و استنباطی به انجام رسید. به منظور تجزیه وتحلیل یافته های پژوهش از آمار توصیفی برای تعین و بیان ویژگی های اطلاعاتی که بوسیله محقق جمع آوری گردیده استفاده شد که عبارتند از بیان شاخص های میانگین و انحراف استاندارد و ترسیم نمودارها است و از آمار استنباطی برای بررسی میزان معنی داری از آزمون همبستگی، تحلیل رگرسیون گام به گام استفاده شد.تمام داده ها با بهره گرفتن از نرم افزار کامپیوتری SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
فصل چهارم: یافته های پژوهش
4-1- مقدمه
در این فصل به منظور تحلیل داده ها ابتدا شاخص های توصیفی مربوط به متغیرها مورد بررسی قرار می گیرد و در نهایت متغیرها بر حسب ارتباط، به صورت همبستگی پیرسون و بر حسب تفاوت، به صورت مقایسه میانگین ها و تحلیل واریانس برای بررسی فرضیه ها مورد تحلیل قرار می گیرند.
4-2- توصیف داده ها
ویژگی های توصیفی آزمودنی ها مورد مطالعه در پژوهش در جداول زیر مورد بررسی قرار گرفته است.
جدول 4-1 : فراوانی و درصد نمونه دانشآموزان دختر و پسر بر اساس پایه تحصیلی
کل
پیش دانشگاهی
سوم متوسطه
پایه تحصیلی
درصد
فراوانی
درصد
فراوانی
درصد
فراوانی
شاخص های آماری
100
415
4/30
126
6/69
289
دانشآموزان
بر اساس جدول 4-1 از 100 درصد دانش آموزان ، 6/69 درصد دانش آموزان در سال سوم متوسطه و 4/30 درصد دوره پیش دانشگاهی مشغول به تحصیل بودند
نمودار4-1: درصد نمونه دانش آموزان پسر و دختر بر اساس پایه تحصیلی
جدول 4-2 : فراوانی و درصد نمونه دانش آموزان دختر و پسر بر اساس رشته تحصیلی
رشته تحصیلی
ریاضی وفیزیک
علوم تجربی
علوم انسانی
فنی وحرفه ای
کل
شاخص های

دیدگاهتان را بنویسید