پایان نامه روانشناسی درباره : ساختار سازمانی

حداکثر و قابل قبول برای انجام کارمشخص شده‌اند که امکان طراحی شرایط جوی مناسب با کار را برای کارگران فراهم می‌کند. در روانشناسی عملکرد انسان، واضح است که افراد دارای انتظاراتی در مورد روابط بین حرکات کنترلها و حرکات متقابل تجهیزات کنترل شده هستند. اگرچه اپراتورها می‌توانند روابط معکوس را یاد بگیرند،‌ ولی این عمل تقریبا همواره ناخوشایند بوده و باعث افزایش ریسک خطا می‌شود. از طرف دیگر ارگونومی تلاش می‌کند که ارتباط بین کنترل- نشانگر به گونه‌ای طراحی شود که با انتظارات کاربر سازگار باشد. در سطح زبان،‌ واضح است که افراد می‌توانند آموزش ببینند تا با دستورالعملها، کتابچه‌ها یا نرم‌افزارهایی که دارای جمله بندی بد باشند، کار کنند اما تحت شرایط کار طبیعی فرد خسته می‌شود و در شرایط استرس‌زا احتمال ارتکاب خطاهای بزرگ افزایش می‌یابد. مقرراتی که از انجام تحقیقات روانی- کلامی حاصل شده است باید در طراحی زبان بکار رود تا درک آن آسان باشد. و نهایت اینکه اگر درک طراح از سیستم متفاوت از درک کاربر باشد کاربر در یادگیری استفاده از سیستم و بکارگیری آن دچار مشکل خواهد شد(امینی،210:1388)
ارگونومی بر ضرورت سازگاری شناختی در طراحی سیستم تأکید دارد.تاریخجه ارگونومی از ابتدای شکل گیری بعد از سالهای جنگ چهانی دوم (تولد ارگونومی: سال 1949 در انگلستان) بشرح زیر است:
دهه پنجاه : ارگونومی نظامی
دهه شصت : ارگونومی صنعتی

دهه هفتاد : ارگونومی محصول
دهه هشتاد : ارگونومی کامپیوتر
دهه نود : ارگونومی ارتباطات
دهه 10 : ارگونومی در فضا
2-14.رویکرد های جدید در ارگونومی
حل مشکلات ارگونومی در محیط های کار نیازمند بهبود در سطوح مختلف سازمان است. این بهبود نه تنها در وظایف شغلی بلکه در ساختار کلی سازمان ، نحوه هدایت فعالیتهای شغلی و تدوین خط مشی ها و دستورالعمل های سازمانی نیز باید صورت پذیرد . به این شیوه رویکرد سیستمی در راستای بهبود ارگونومی اطلاق می شود و اغلب ماکرو ارگونومی نامیده می شود.

2-14-1.تعریف سیستم
سیستم مجموعه ای از اجزای بهم پیوسته و بهم وابسته است که بشکلی گرد هم آمده اند که ایجاد یک کل واحد می نمایند. سیستم های سازمانی از زیر سیستم هایی تشکیل یافته اند که برای نیل به اهداف کلی سازمان عمل می کنند . سازمانها را میتوان بصورت زیر سیستم هایی در درون سیستم های اجتماعی بزرگتر در نظر گرفت(صمدی،1385).
بعد از تحقیقات کلاسیک مؤسسه تاویستوک ، سازمانها بصورت سیستم های باز در نظر گرفته می شوند که مشغول تبدیل ورودیها به خروجی ها ی مورد نظر هستند. سازمانها بصورت باز در نظر گرفته می شوند زیرا دارای مرزهای قابل نفوذی در برابر محیط های خارجی خود هستند و یا برای بقا و ادامه حیات به آنها وابسته اند. اغلب سازمانها با دو جزء اصلی زیر ورودی را به خروجی تبدیل میکنند:
– افراد بصورت زیر سیستم انسانی
– تکنولوژی بصورت زیر سیستم فنی
طراحی زیر سیستم فنی ، وظایفی را که باید انجام شود تعریف می کند و طراحی زیر سیستم انسانی تعیین کننده راه هایی است که وظیفه باید انجام شود . این دو زیر سیستم با یکدیگر در سطح مشترک انسان ـ سخت افزار و انسان ـ نرم افزار در حال تعامل هستند .
زیر سیستم فنی بعدی از طراحی نسبتاً ثابت و پایدار است . قبل از ظهور ارگونومی اعتقاد بر این بود که بدلیل ماهیت پایدار تکنولوژی ، زیر سیستم انسانی باید با تغییرات محیطی تطبیق حاصل کند . ارگونومی علمی است که سیستم را با انسان منطبق می کند تا به بهترین تناسب ممکن دست یابد نه اینکه انسان با محیط تطابق پیدا کند . اکنون می دانیم تکنولوژی می تواند و باید بگونه ای طراحی شود که تطبیق پذیر باشد تا بتواند برای تأمین نیازهای انسانی تغییر کند . تعامل زیر سیستم های فنی و انسانی منجر به پیدایش مفهومی سیستمی در ارگونومی شده است که بهینه سازی مشترک نام دارد . بهینه سازی مشترک به مفهوم برآورده ساختن نیازهای زیر سیستم ها ی فنی و انسانی در آن واحد است . بهینه کردن یک زیر سیستم وسپس تطبیق دیگری با آن منجر به بهینه سازی پائین در کل سیستم خواهد گردید.
ماهیت هم افزونی سیستم های پیچیده
نظریه ای که به طور وسیع مورد قبول صاحبنظران است آن است که سیستم های پیچیده ماهیتی سنیرژیک دارند، یعنی کل سیستم چیزی بیشتر از مجموع اجزای آن است . اینکه تا چه حد کلیت سیستم فراتر از مجموع اجزا باشد بستگی به میزان هماهنگی بین اجزا دارد . هر چه هماهنگی واقعی بیشتر باشد احتما لاً شرایطی ایجاد میشودکه استرس کارگران کاهش و رضایت شغلی افزایش یابد. هر چه هماهنگی کمتر باشد اثرروی بهداشت کارگران تشدید میگردد. نیل به هماهنگی سازمانی نیازمند پرداختن به دو امر مهم است . اولین کار هماهنگی ویژگی های کلیدی پنج جز بهم وابسته بشرح زیر است :
* ساختار سازمانی
* زیر سیستم انسانی
* زیر سیستم تکنولوژی
* وظایف شغلی
* محیط خارجی

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

این امر مستلزم آنالیز سیستم از دیدگاه ماکروارگونومی است . باید اطمینان حاصل شود که مشاغل و سطوح مشترک انسان و سیستم بطور مناسب طراحی شده اند و این طراحی ها با طراحی ماکرو ارگونومی سیستم هماهنگ است. این امر نیز بنوبه خود مستلزم آنالیز و طراحی ماکرو ارگونومی در سطح شغلی است که به دیگر اجزای سیستم بطور هماهنگ مربوط است . از جنبه تئوری ، هماهنگی اجزای سیستم منجر به بهبود سینرژیک در بهره وری، کاهش میزان حوادث و اختلالات عضلانی ـ اسکلتی ، ارتقاء رضایت شغلی و کیفیت زندگی کاری خواهد شد (ولی پور،28:1388)
2-14-2.ارگونومی و سیستم کار
یکی از راه های تعریف و فهم ماهیت هر رشته ای از علوم ، شناخت ماهیت تکنولوژی آن است . تکنولوژی انحصاری ارگونومی ، تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ سیستم است . ارگونومی بعنوان یک دانش، وظیفه اش توسعه دانسته ها درباره توانایی هاو محدودیت های انسان و سایر ویژگی های مرتبط با طراحی سطح مشترک بین انسان و دیگر اجزای سیستم است . در عمل، ارگونومی وظیفه اش کاربرد تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ سیستم در طراحی یا تغییر سیستم ها بمنظور افزایش عملکرد ، ایمنی، سلامت ، راحتی ، اثر بخشی و کیفیت زندگی است . در حال حاضر این تکنولوژی دارای 4 جزء مشخص بصورت زیر است :
1- ارگونومی سخت افزار : تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ ماشین
2- ارگونومی محیطی : تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ محیط
3- ارگونومی شناختی : تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ نرم افزار
4- ماکرو ارگونومی : تکنولوژی سطح مشترک انسان و سازمان
در مقابل مقوله چهارم، به سه مقوله اول اصطلاحا میکروارگونومی اطلاق می شود.
2-14-3.ارگونومی سخت افزار
ارگونومی سخت افزار در طول جنگ جهانی دوم شروع شد و یکی از ارکان شروع رسمی علم ارگونومی است . این شاخه از علم ارگونومی عمدتاً وظیفه اش مطالعه خصوصیات فیزیکی و ادراکی انسان و کاربرد این اطلاعات در طراحی وسایل نشانگر ، کنترل ، ابزار ، صندلی ، سطوح کار و آرایش فضا ها و ایستگاههای کار است.
2-14-4.ارگونومی محیطی
ارگونومی محیطی ریشه در سال های دهه 1930 میلادی دارد . درآن سالها علاقه زیادی به مطالعه اثرات صدا ، ارتعاش ، روشنایی ، گرما ، سرما و رطوبت (شرایط جوی) بر عملکرد انسان و سلامت وجود داشت . در طول دهه های گذشته ، اهمیت درک رابطه بین انسان با محیط مصنوعی و طبیعی مورد توجه قرار گرفته است.
2-14-5.ارگونومی شناختی (نرم افزار)
این شاخه از علم ارگونومی در دهه 70 ظهور کرد و نشانه تغییر توجه از جنبه های فیزیکی و ادراکی به ماهیت شناختی کار بود . کانون این نگرش جدید، اختراع تراشه سیلیکون و در نتیجه کار با سیستم های کامپیوتری بود. ازآنجا که ارگونومی نرم افزار عمدتاً با جنبه های شناختی عملکرد انسان مرتبط است اغلب از آن بعنوان ارگونومی شناختی یاد میشود (صدرا ابرقویی،1388).
2-14-6.ماکرو ارگونومی
ماکرو ارگونومی که بهتر است تکنولوژی سطح مشترک انسان وظایف ـ ماشین ـ محیط ـ سازمان- نام گذاری شود تمرکزش بر رویکردی انسان گرا برای متناسب کردن کلی طراحی سازمان وسیستم کار با انسان است . تمرکز اولیه در سه تکنولوژی ارگونومی (ارگونومی سخت افزار، ارگونومی محیطی و ارگونومی نرم افزار) که در بالا تشریح شد بر اپراتور انسانی یا زیر سیستم انسانی است . بنابر این کاربرد اولیه این تکنولوژیها در حد میکرو ارگونومی است. بر عکس در تکنولوژی سطح مشترک انسان ـ سازمان ، جنبه کلان و ماکرو غالب است زیرا این تکنولوژی با ساختارکلان سیستم کار مرتبط است . ازنظر تاریخی ، طراحی سازمان و مدیریت در عمل در ارگونومی کاربرد داشته است اما ماکرو ارگونومی بعنوان یک تکنولوژی شناخته شده و رسمی، نسبتاً جدید است. ریشه رسمی آن به مطالعه ای که در امریکا توسط انجمن عوامل انسانی درباره گرایشهای آینده ارگونومی در طول 20 ساله (1980تا2000) صورت گرفت بر می گردد. هندریک ، تئوریسین برجسته ماکرو ارگونومی در این چارچوب معتقد است که نیاز شدیدی به ادغام طراحی سازمان و مدیریت در ارگونومی وجود دارد . در طول دو دهه گذشته این امر تحقق یافته است و تکنولوژی جدید یعنی ماکرو ارگونومی ظهور کرده است . از نظر مفهومی ، ماکرو ارگونومی رویکردی سیستمی از بالا به پائین در طراحی سازمان و مدیریت است(صمدی،7:1385)
2-14-7.ماکروارگونومی و ساختار سازمان
بمنظور درک صحیح از ماکرو ارگونومی باید ابعاد مختلف ساختار سازمانی را بشناسیم .
ابعاد ساختار سازمانی
سازمان را میتوان بصورت هماهنگی برنامه ریزی شده دو یا چند نفر که با هم بصورت نسبتاً مداوم و از طریق تقسیم کار و سلسله مراتب کار میکنند و در صدد نیل به هدف مشترک یا مجموعه ای از اهداف هستند تعریف کرد . این مفهوم سازمان که در آن تقسیم کار و سلسله مراتب وجود دارد دلالت بر ساختار دارد . مفهوم ساختار سازمان را می توان با سه جزء عمده زیر بیان کرد:
· پیچیدگی
· رسمیت
· تمرکز
پیچیدگی سازمان
پیچیدگی به میزان پراکندگی و تلفیق در داخل سازمان مربوط می شود . انواع پراکندگی در ساختار سازمان بشرح زیر است :
الف ـ پراکندگی عمودی
ب ـ پراکندگی افقی
ج ـ پراکندگی مکانی
افزایش هر یک از 3 عامل فوق باعث افزایش پیچیدگی سازمان می شود .
تلفیق که یکی دیگر از جنبه های پیچیدگی سازمان است اشاره به مکانیسم های سازمانی برای تسهیل ارتباطات ، هماهنگی و کنترل بین اجزای پراکنده سیستم دارد. بعضی از عمومی ترین مکانیسمهای تلفیق شامل قوانین و دستورالعمل های رسمی ، کمیته هاو سیستم های اطالاعات و حمایت کننده تصمیم گیری هستند . پراکندگی عمودی نیز یکی از مکانیسمهای تلفیق کننده کلیدی برای واحدهای پراکنده افقی و جغرافیایی است .
رسمیت سازمان
از نقطه نظر ارگونومی ، رسمیت بصورت درجه استاندارد بودن مشاغل در سازمان تعریف میشود . در سازمانهای بسیار رسمی ، کارگران کنترل بسیار کمی روی آنچه که باید انجام شود دارند . در این سیستم ها اغلب طراحی سخت افزار و نرم افزار به گونه ای است که اعمال نظر کارگران را محدو.د می سازد در سازمانهایی که دارای رسمیت کمتر هستند به کارگران اجازه دخالت بیشتر در تصمیم گیری داده میشود و بنابر این کارگران قادرند بیشتر از ظرفیت فکری شان استفاده کنند .
تمرکز
تمرکز به مفهوم تصمیم گیری رسمی فرد در یک واحد یا سطح سازمان است . تمرکز باعث می شود که کارگران اعمال نظر محدودی در تصمیماتی که شغل شان را متأثر میسازد داشته باشند..
بطور سنتی تمرکز در شرایط زیر مطلوب است :
الف ـ هنگامی که دیدگاه جامعی مورد نیاز است مانند تصمیم گیری استراتژیک
ب ـ هنگامی که کار در محیطی بسیارپایدار و قابل پیش بینی صورت میگیرد.
ج ـ در تصمیم گیری های مالی و قانونی که بطور مشخص در صورت تمرکز ، تصمیم گیری مؤثرتر صورت میگیرد .
د ـ هنگامی که مزایای عمده تمرکز قابل بیان باشد .

عدم تمرکز در شرایط زیر مطلوب است :
الف ـ هنگامی که کار در محیطی ناپایدار و یا غیر قابل پیش بینی صورت میگیرد .
ب ـ هنگامی که شغل مدیر نیازمند پردازش اطلاعات و ظرفیت تصمیم گیری زیاد است .
ج ـ هنگامی که ورودی های پایه به فرآیند تصمیم گیری ضرورت دارد.
د ـ فراهم کردن انگیزش شغلی بیشتر برای کارگران
ه ـ جلب نگرش بیشتر کارگران نسبت به سازمان و حمایت از تصمیمات با مشارکت کارگران
ارتباط ماکرو ارگونومی و میکرو ارگونومی
در مجموع، ماکرو ارگونومی تسهیل کننده و زمینه ساز طراحی سیستم در سطح میکرو ارگونومی و تعیین کننده سازگاری اجزای سیستم با ساختار کلی آن است . به بیان سیستمی ، این رویکرد، بهینه سازی مشترک زیر سیستم های فنی و انسانی را در گستره سازمانی امکان پذیر میسازد .نتیجه این امر ، تضمین بیشتر عملکرد بهینه سیستم و اثر بخشی آن شامل ایمنی ، سلامت ، راحتی ، انگیزش و کیفیت زندگی است(ابطحی،74:1373)

2-14-8.ارگونومی و کیفیت
در یک‌ سازمان‌ سه‌ عنصراساسی‌ قابل‌ تعریف‌ است‌: کارفرما، کارگر و مشتری‌. این‌ عناصر به‌ترتیب‌ به‌ بهره‌وری‌، شرایط کار وکیفیت‌ به‌ شدت‌ علاقمندند. ازطرفی‌ اگر بخواهیم‌ به‌ بهره‌وری‌(خواسته‌ کارفرما یا صاحب‌صنعت‌) و کیفیت‌ (خواسته‌مشتری‌) دست‌ یابیم‌، چاره‌ای‌ جزفراهم‌ کردن‌ شرایط کار مناسب‌ برای‌کارگران‌ در سطح‌ سازمان‌ نداریم‌.

شکل‌ (2-3): مدل‌ علایق‌ سازمان‌(صدرا ابرقویی،1388)
ارگونومی‌ با هدف‌ قراردادن‌مستقیم‌ بهبود شرایط کار بامشارکت‌ کارگران‌ در تمام‌ سطوح‌سازمان‌ و ارتقای‌ کیفیت‌ زندگی‌کاری‌، برآن‌ است‌ تا به‌ خواسته ‌مشتریان‌ یعنی‌ کیفیت‌ محصولات‌ وخدمات‌ و خواسته‌ کارفرما یعنی ‌بهره‌وری‌، جامه‌ عمل‌ بپوشاند(صدرا ابرقویی،1388،ص320).
روشن‌ است‌ که‌ بهبود شرایط کار، زمینه‌ساز بهره‌وری‌ و کیفیت‌بوده‌ و پیش‌ نیاز آن‌ تلقی‌ می‌شود و عکس‌ این‌ رابطه‌ صادق‌ نیست‌. در ارگونومی‌ شواهد فراوانی‌وجود دارد که‌ نشان‌ می‌دهد تعامل‌ناقص‌ بین‌ انسان‌ و تکنولوژی‌ یا بین‌انسان‌ و شرایط محیطی‌ نامساعدمی‌تواند منجر به‌ کاهش‌ بهره‌وری‌گردد. متخصصان‌ ارگونومی‌ تلاش‌کرده‌اند تا بهبودهای‌ حاصل‌ازارگونومی‌ را با افزایش‌ بهره‌وری‌ یاکاهش‌ ضایعات‌ (انسانی‌) توجیه‌کنند. شرایط نامساعد محیطی‌ وفیزیکی‌ که‌ باعث‌ ناراحتی‌ انسان‌می‌شوند، با خطاهای‌ کیفی‌ مرتبط هستند. به‌ عبارت‌ دیگر ناراحتی‌می‌تواند باعث‌ برهم‌ خوردن‌ تمرکزیا فعالیت‌های‌ جبرانی‌ شود که‌ باوظیفه‌ اصلی‌ تداخل‌ می کند.همچنین‌ ناراحتی‌ انسان‌ می‌توانددرک‌ وی‌ را دچار اختلال‌ نماید. ازطرفی‌ شرایط نامساعد محیطی‌می‌تواند عامل‌ کاهش‌دهنده‌ انگیزه‌باشد. مطالعات‌ نشان‌ داده‌اند که‌حدود یک‌ سوم‌ نواقص‌ کیفی‌ به‌دلیل‌ شرایط نامناسب‌ ارگونومیکی‌ایجاد می‌شوند و با بهبود این‌شرایط قابل‌ رفع‌ هستند.
‌ارگونومی‌ و کیفیت‌، همپوشانی‌ زیادی‌ بایکدیگر دارند و محور اساسی‌اشتراک‌ آنها توجه‌ به‌ نیازهای‌ انسان‌و برآوردن‌ آنهاست‌. ارگونومی‌ روشی‌ را ارائه‌ می‌کندکه‌ به‌ پایداری‌ سیستم‌های‌ کیفیت‌کمک‌ می‌کند. ایجاد کیفیت‌ درفرایندهای‌ تولیدی‌ یا خدماتی‌، بادر نظر گرفتن‌ قابلیت‌ها وظرفیت‌های‌ انسانی‌ آسانتر محقق‌می‌شود.
از طرفی‌ رویکرد ارگونومی‌ به ‌بهبود در سازمان‌، انسانی‌تر از رویکرد به‌ کیفیت‌ است‌، زیرا درکیفیت‌، توجه‌ به‌ رضایت‌ مشتری‌خارجی‌ سازمان‌ است‌، در حالی‌که‌برای‌ مشتریان‌ داخلی‌ (کارگران‌) دراین‌ فلسفه‌ مدیریتی‌ هیچ‌ نسخه‌پیچیده‌ای‌ وجود ندارد، ولی‌ نقطه‌شروع‌ در ارگونومی‌، مشتری‌ داخلی‌یعنی‌ کارگر است‌(حقیقی،22:1383)
بدیهی است بدون فراهم‌ کردن‌ شرایط مناسب‌کاری‌ برای‌ کارگران‌ (مشتریان‌داخلی‌) که‌ با ارگونومی‌ و عمل‌ به‌اصول‌ و روش‌های‌ آن‌ قابل‌ حصول‌است‌، نیل‌ به‌ کیفیت‌ و جلب‌رضایت‌ مشتری‌ خارجی‌ محال‌به‌نظر می‌رسد.
در دنیای‌ امروز نگاه‌ به‌ارگونومی‌، به‌ منزله‌ پیش‌ شرط وپیش‌ زمینه‌ گسترش‌ مباحثی‌همچون‌ تی کیو ام در سطح‌سازمان‌های‌ تولیدی‌ و

Author: مدیر سایت

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *