اصل پایان نامه اختلالات روانی

دانلود پایان نامه

بوده و نتوانسته است نتایج امید بخشی را به دنبال داشته باشد. لذا در وضعیت کنونی طیف وسیعی از جمعیت ایران که اغلب آن را جوانان کم سن و سال تشکیل می دهند در دام اعتیاد گرفتارند و بسیاری از آنها در مرحله نامشخصی از مرگ و زندگی دست وپا می زنند ( علی وردی نیا،194:1384).
روانشناسان و جامعه شناسان معتقدند که اعتیاد دارای ریشه های متعددی است. این ریشه ها را می توان در خانواده ها، برنامه های تربیتی، مدارس، دوستان و جامعه جستجو کرد. اما برای جامعه ایران، بیکاری قشر عظیمی از جوانان به عامل و انگیزه ای قوی برای روی آوری نسل جوان به اعتیاد تبدیل شده است تا آنجا که بیکاری، آسیب پذیری نسل جوان ایران را در مقابل اعتیاد به شدت افزایش داده است (قاسمی،93:1381).
ایران یکی از مناطق نفت خیز جهان محسوب می شود و از ذخایر زیرزمینی قابل توجهی برخوردار است که نمونه آن تولیدات گاز این کشور است که در رتبه دوم جهان قرار دارد. با این حال مشکل بیکاری از دردسرهای دولتهای مختلف در ایران بوده است، بطوری که هیچ دولتی در ایران نتوانسته است بطور محسوس و قابل قبولی این معضل را حل نماید.
عدم توانایی دولت در ایجاد اشتغال مناسب و آبرومندانه برای نسل جوان به عاملی برای رواج انحراف اخلاقی و اجتماعی در میان آنها تبدیل شده است. هر ساله نرخ بیکاری در ایران در حال افزایش است، ضمن اینکه بسیاری از مشاغل موجود در کشور جزو مشاغل کاذب محسوب می شوند که دائمی نبوده و با کرامت انسانی و بعضاً سطح تحصیلات افراد همخوانی ندارد.
در رویارویی با پدیده اعتیاد، اشتغال فقط صرف وقت جوانان در جهت سازندگی برای ساعات محدود نیست و در واقع اشتغال یک نوع سرگرمی مفید برای جوانان محسوب نمی شود تا بواسطه آن وقت خود را از توجه به اعتیاد مصون دارند، بلکه اشتغال مسأله زندگی، بودن و یا نبودن را پیش روی جوانان ایرانی قرار می دهد. اشتغال یعنی امید، امنیت، زندگی مشترک و در انتظار پیشرفت ماندن. اشتغال فرصت هویت یابی و سلامت را به جوانان ایرانی اعطاء می کند، لذا برای جوان ایرانی مهم است که بعد از فارغ التحصیل شدن از دانشگاه یا پایان دوران تحصیلی دبیرستان، در جامعه چه جایگاهی دارد و چگونه می خواهد بطور مستقل و بسان یک انسان شرافتمند زندگی کند.
هنگامیکه کار و اشتغال باشد، فرهنگ آن هم ایجاد خواهد شد بطوریکه افراد و جوانان با توجه به فراهم بودن زمینه کار در راه سازندگی جامعه و رشد شخصی خود به رقابت می پردازند و این رقابتی سالم در جهت آبادانی کشور و بهبود وضعیت فرد است. اشتغال فرصتی فراهم می کند تا انسان هایی که می خواهند سالم بمانند و زندگی آبرومندانه داشته باشند، راه نجاتی بیابند و در برابر موج انحرافات اجتماعی خود را مصون بدارند. ممکن است که اگر در جامعه مشکل اشتغال جوانان حل شود، باز هم بتوان آثار اعتیاد را یافت، ولی این امر فراگیر نخواهد بود و از طرفی مسیر آن از مسیر انسان هایی که می خواهند سالم بمانند جدا خواهد بود. اشتغال فرصت سالم ماندن و زندگی سالم را به انسان هایی که می خواهند سالم بمانند اعطاء می کند و از تعمیق معضلات اجتماعی می کاهد.
در مقابل اشتغال، بیکاری وجود دارد که پدیده ای ویرانگر است و تبعات سنگین و منفی اجتماعی به همراه دارد و یکی از این تبعات توسعه و ترویج اعتیاد در جامعه است. فرد بیکار احساس می کند، فردی زائد در جامعه است که به درد هیچ کار مفیدی نمی خورد و توانایی او برای هیچ کس قابل احترام نیست. او احساس تنهایی می کند و از اینکه نمی تواند برای خانواده خود مفید باشد، احساس شرمساری می نماید. با گذشت زمان امید به زندگی در فرد بیکار کاهش می یابد. زیرا، هر انسانی بطور فطری میل به تشکیل زندگی مستقل، پیشرفت و کسب افتخار دارد، اما فرد بیکار همه این انتظارات را بر باد رفته می بیند. هر چه روزهای بیشتری می گذرد، خوشبختی ها و امیدها به بدبینی و یأس بیشتری تبدیل می شود و در نهایت، نقطه سقوط فرا می رسد. ممکن است فرد دچار سوء تفاهم های روانی شود، در مسیر عصبی بودن قرار گیرد و در نهایت برای نجات خود از وضع موجود و پایان بخشیدن به شرایط ذلت بار کنونی به اعتیاد روی آورد.
فرد می داند که اعتیاد راه نجات او نیست، اما اعتیاد را پناهگاه و سنگری می یابد که می تواند عیب ها و دردهای خود را پشت آن پنهان سازد. با شروع اعتیاد شرایط روزهای اول تشدید می شود و فرد احساس می کند با پیوند دائمی با اعتیاد می تواند از واقعیتهای زندگی فرار کرده و به دنیای مصنوعی و نامعلوم اعتیاد پناه ببرد.
روی آوردن به شادی های مصنوعی و اعتیاد در میان نسل جوان به دلیل روحیه ضعیف این افراد در خصوص شرایط موجود می باشد، که یکی از این شرایط معضل بیکاری است (همان: 95). بسیاری از جوانان دیر یا زود باید واقعیت تلخ آن را بپذیرند، اینکه فردی بیکار و سرگردان در جامعه هستند و همه امیدهای آنها در زندگی نقش بر آب شده است.
جوان بیکار خانه نشین است، هنگامی که به میان جامعه می رود، دیدن فرصت کاری دیگران او را عذاب می دهد و این احساس در وی تقویت می شود که در جامعه عضو مفیدی نیست. او برای فرار از جامعه به خانه پناه می برد و بیشتر زمان خود را با خیالات و توهمات سپری می کند. از دیدار اقوام و خویشاوندان شرمسار است، زیرا بیکاری او یک ضعف عمده برای وی محسوب می شود.
در این صورت جوان بسیار سریع دچار اختلالات روانی شده و عصبی بودن اولین مشخصه محسوب می شود. نسبت به بسیاری از موارد خصوصاً موفقیت دیگران و همسالان خود احساس خشم می کند، اما از طرفی می داند که در برابر این شرایط کاری از او ساخته نیست. معضل عصبی بودن بسیاری از جوانان ایرانی به بیکاری باز می گردد و همین اختلالات روانی مقدمه ای روشن برای ظهور اعتیاد است. زیرا، فرد عصبی و دارای اختلالات روانی نگاهی احساسی و نه منطقی به امور دارد و همین مسأله سبب می شود که در برابر پدیده های مخرب و ویرانگر آسیب پذیری نشان دهد.
در مناطقی که مساله بیکاری حاد است ( مثل حاشیه شهرهای بزرگ و مناطق مرزی کشور )، بیکاری زمینه ای قوی برای اختلالات روانی در میان نسل جوان، بزهکاری و اعتیاد آنها محسوب می شود. غالب جوانان بیکار از حالت عصبی برخوردارند، امید چندانی به زندگی ندارند و احساس مسئولیت اجتماعی آنها بسیار پایین است. آنها می بینند که در جامعه و حرکت روزمره زندگی هیچ جایگاهی ندارد، لذا دستیابی به شادی های مصنوعی و زندگی خیالی و آرامش موقت به اولویت آنها تبدیل می شود، با توجه به اینکه ایران در مسیر ترانزیت مواد مخدر قرار دارد و در همسایگی آن تولید مواد مخدر به صورت انبوه صورت می گیرد، مواد مخدر در ایران از قیمت چندان بالایی برخوردار نیست و همین امر دامی برای جوانان بیکار ایرانی می باشد(علی وردی نیا،پیشین:194).
در تحقیقی که توسط صالحی جوئقانی (1381) به صورت مطالعه میدانی در زندان شهرکرد انجام شده است، به بررسی تأثیر عوامل اقتصادی و اجتماعی در بروز پدیده اعتیاد پرداخت. در این تحقیق معنا داری رابطه عوامل اقتصادی به خصوص بیکاری بر بروز پدیده اعتیاد ثابت شد.
د:تبیین رابطه اعتیاد، جرم و انحرافات اجتماعی
جرم و انحراف اجتماعی یکی از مهمترین مسائل و مشکلات اجتماعی جوامع گوناگون در دنیای امروز محسوب می‌شود. جوامع بشری در طول زمان و به خصوص در قرن حاضر از انواع آسیب‌های اجتماعی در رنج بوده و همیشه اندیشمندان در جستجوی علل و عوارض آن و راه حل‌هایی برای رهایی جامعه از این مسائل بوده‌اند و تحقیقات فراوانی جهت بررسی عوامل مؤثر بر انحرافات اجتماعی انجام شده است.
از دیدگاه جامعه شناختی کسی از مادر منحرف و کج‌رو متولد نمی‌شود بلکه انحراف تحت شرایط خاص اجتماعی به وجود می‌آید. انسان همواره تحت تأثیر نهادهایی مانند خانواده، آموزش و پرورش، دین، اقتصاد، سیاست و نهادهای فرعی دیگر جامعه خویش قرار دارد. به همین دلیل چگونگی رفتار و شخصیت افراد به چگونگی ساختار این نهادها و محیط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی او بستگی دارد.
به عبارت دیگر اگر عوامل اجتماعی شدن فرد یعنی والدین، خانواده، محیط، اطرافیان، مدرسه، دوستان و وسایل ارتباط جمعی طوری سازمان یافته باشند که در هویت یابی و همانند سازی وی به او کمک کنند، مسائل و مشکلات حاد ایجاد و آشکار نخواهد شد ولی اگر این عوامل به گونه‌ای دیگر شرایط بحرانی ایجاد نمایند فرد به سوی بزهکاری و انحراف اجتماعی سوق داده خواهد شد.
جامعه شناسان این واقعیت را پذیرفته‌اند که انحراف اجتماعی یک مسأله اجتماعی است و به حفظ و پیشبرد اهداف بنیادی جامعه لطمه وارد می‌کند و نظم اجتماعی را تهدید می‌کند. اگر جامعه را به ارگانیسم و سازمان بدنی انسان تشبیه کنیم، مسائل اجتماعی به مثابه بیماری‌های آن جامعه محسوب می‌شوند و همان طوری که بیماری‌های جسمی قابل شناخت و علاج هستند بیماری‌های اجتماعی نیز قابل تشخیص و درمان هستند که بدین منظور می‌بایست علاوه بر شناسایی فرد منحرف و درمان سریع او، انحراف اجتماعی را ریشه‌یابی کرد و در صدد پیشگیری و از میان بردن عوامل ایجاد کننده آن بود.
براساس مطالعات و تحقیقات انجام شده درخصوص اعتیاد، وقوع رفتارهای بزهکارانه ناشی از این پدیده امری اجتناب‌ناپذیر است و اعمال بزهکارانه معتادان و مرتبطان با دیگر جرایم مواد مخدر از قبیل قاچاق، حمل و نگهداری بسیار زیاد و متنوع است؛ حتی در کشورهایی که دولت خود مواد مخدر را در اختیار معتادان قرار می‌دهد، باز هم اعمال بزهکارانه کاهش نیافته است.
بنابراین رابطه اعتیاد و بزهکاری یک رابطه دایمی و عمومی غیرقابل اجتناب می‌باشد (یوسفی،164:1388). این رفتار مجرمانه صرفاً جنبه اقتصادی و مادی ندارد و ناشی از ناهنجاری‌های رفتاری است.
بر اساس تحقیقات عمده‌ترین جرمی که مرتبط با اعتیاد به مواد مخدر می‌باشد، جرم سرقت است که به منظور دسترسی به مواد مخدر صورت می‌گیرد و گاهی اوقات، علاوه بر سرقت منتهی به جرایم و جنایات خطرناک دیگری می‌شود (گرشاسبی فخر،پیشین،420).
جرم‌شناسان در طبقه‌بندی مجرمان معتاد، سه نوع طبقه‌بندی را بیان می‌کنند:
فعالیت غیرقانونی در امر تهیه مواد مخدر از طریق سرقت، اقتدار جنایی علیه دیگران و ارتکاب جرم در جهت منافع شخصی و مواردی از قبیل ضرب و جرح، تخریب اموال و قتل.
فعالیت غیرقانونی در امر تهیه مواد مخدر از طریق باج‌گیری و شرارت، قماربازی، خودفروشی و روسپی‌گری در زنان و ارتکاب اعمال نامشروع.
دستگیری به سبب ارتکاب جرایم مواد مخدر مانند اعتیاد، خرید و فروش، حمل و نگهداری.
رفتار مجرمانه معتادان ممکن است گاهی به طور مداوم صورت گیرد و گاهی در اثر تغییر شرایط کاهش یا افزایش پیدا کند. به هر صورت جرائم ناشی از اعتیاد به مواد مخدر متنوع هستند و همان‌طور که اشاره شد، علاوه بر اعتیاد، خرید و فروش و حمل و نگهداری مواد مخدر، سرقت، قمار، باج‌گیری و اخاذی، خیانت در امانت، جعل اسناد، سوءاستفاده از کودکان و نوجوانان، اخـلال در نـظـم جـامـعـه، جیب‌بری و کیف‌زنی را دربرمی‌گیرند.
اعتیاد باعث ارتکاب دو جرم اصلی توسط معتاد می شود. یکی حمل و خرید و فروش مواد مخدر و دیگری سرقت برای تهیه مواد مخدر که هر دو جرم برای دستیابی به مواد مخدر ضروری هستند. تحقیقات نشان داده است که این جرائم عموما به دو دسته تقسیم می شوند یکی مربوط به مواد مخدر و دیگری جرائم جانبی بر اساس این مطالعات میزان جرائم در معتادان بسیار گسترده و پیچیده است و نه فقط نیاز معتادان به مواد مخدر بلکه جرائم و جنایات خطرناک جانبی را نیز در بر می‎گیرد.
در تحقیقی که توسط بالاهنگ و همکاران (1379) بر روی زندانیان شهرکرد در طی سالهای 1379 – 1378 انجام شده در مورد تأثیر اعتیاد بر جرم به رابطه معناداری دست یافتند.
گفتار سوم: بحران هویت
الف: تعریف هویت
در فرهنگ لغت «معین» آمده است که: «هویت» یعنی آنچه که باعث تشخص فرد می‏شود. از این مفهوم پیداست که هویت، حقیقت و چیستی و هستی را می‏رساند. اصل این کلمه، عربی است و از کلمه «هو» به معنی او (ضمیر غایب مفرد مذکر) اخذ شده است و از ضمیر«هو»، لفظ مرکب «هو، هو» ساخته شده است که اسم مرکب الف و لام دار می‏باشد. معنای این اسم «اتحاد بالذات»یا «انطباق بالذات» است. بنابراین هویت یک پدیده، نشانگر هیئت و ماهیت وجودی آن ذات است. به عبارت دیگر چیستی و حقیقت پدیده مورد نظر، هویت آن را می‏رساند و می‏تواند به صورت فردی یا جمعی باشد(جنکیز،5:1381).
واژه Identity به معنای «هویت» ریشه در زبان لاتین دارد و دارای دو معنای اصلی است:
معنای اول آن بیانگر مفهوم تشابه مطلق است و معنای دوم آن به مفهوم تمایز است که با مرور زمان، سازگاری و تداوم را فرض می‏گیرد. بنابراین مفهوم هویت (به معنای اصطلاحی آن) میان اشیاء و افراد دو نسبت محتمل را برقرار می‏سازد: از یک طرف شباهت و از طرف دیگر تفاوت.
هویت، جنبه‏ها‏، جلوه‏ها‏ و ابعاد متفاوت و متنوعی دارد، بعد فلسفی، بعد روانی، بعد فرهنگی و بعد اجتماعی از ابعاد هویت محسوب می‏شوند. در میان اقسام هویت در اینجا صرفاً هویت فردی و هویت اجتماعی را مطرح می کنیم.
ب: اقسام هویت
1- هویت فردی
هویت فردی شامل آن تعریف از جنبه های خود است که ما را از اشخاص دیگر متمایز می سازد. هویت فردی ما از تجربیات منحصر به فرد ما، از ارزش ها، گرایش ها و احساسات ما نشأت می گیرد که اغلب در تجربیات شخص ما ریشه دارد. در واقع هویت فردی هویتی است که به ویژگی های فرد اشاره دارد و فرد به وسیله آن ویژگی ها خود را معرفی می کند. در واقع هویت فردی بیشتر در چارچوب روابط اشخاص جلوه می کند.
به اعتقاد بعضی از جامعه شناسان ـ نظیر گیدنزـ هویت فردی و هویت اجتماعی، از نظر کیفی و نوعی متفاوتند. به این معنا که هویت فردی، ناظر به افراد و هویت جمعی معطوف به جامعه است. به اعتقاد «فریدمن»، دو نوع نظام وجود دارد: یکی هویت اجتماعی ـ فرهنگی و دیگری هویت فردی ـ شخصی.
هویت اجتماعی نسبت به هویت شخصی، واقعی تر بوده و دارای استحکام و دوام بیشتری است، همان طور هویت اجتماعی به هویت فردی تعیّن می‏بخشد. بارزترین فرق میان هویت فردی و جمعی در این است که هویت فردی بر تفاوت و هویت جمعی بر شباهت تأکید دارد. به هر حال تمایز میان هویت فردی و جمعی بر اساس عقل متعارف (عقل سلیم) روشن است. انسان‏ها‏ آنچه را که از جامعه می‏گیرند در درون پردازش کرده و درونی می‏کنند، آنگاه آن را می‏پذیرند و همین مسئله، هویت فردی آنها را تشکیل می‏دهد.
هویت اجتماعی
این مفهوم به شیوه‏ها‏یی اشاره دارد که به واسطه آن ها، افراد و گروه‏ها‏ در روابط اجتمــاعی خود از افراد و گروه‏ها‏ی دیگر متمایز می‏شوند. همچنین به برقراری و متمایز ساختن نظام مند نسبت‏ها‏ی شباهت و تفاوت میان افراد، میان گروه‏ها‏ و میان افراد و گروه‏ها‏ اشاره می‏نماید.
هویت اجتماعی درک ما از این مطلب

پاسخی بگذارید